ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ނިޒާމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ފެށިފައެވެ. ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމަކީ ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށާއި، ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާފައިވާ މުހިންމު އިސްލާހެކެވެ. މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދައުރު ކުރުވެގެންދާނެއެވެ.
ގާނޫނު އަސާސީއަށް ހުށަހެޅޭ އިސްލާހުތައް
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބާއި ރިޔާސީ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމަށްޓަކައި ގާނޫނު އަސާސީއަށް އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލު މިހާރު ވަނީ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ބިލު ހުށަހަޅުއްވާފައިވަނީ ޕީއެންސީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕުގެ ލީޑަރު އަދި އިނގުރައިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އިބްރާހީމް ފަލާހުއެވެ. މި އިސްލާހުގެ ދަށުން ގާނޫނު އަސާސީގެ 72 ވަނަ މާއްދާއަށް އަކުރެއް އިތުރުކުރުމަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ.
އެއީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު ބާއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހޮވުމަށް ބާއްވާ އިންތިޚާބާ އެކުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ގާނޫނު އަސާސީގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ގެނެވޭ އިސްލާހާއެކު، މަޖިލީހުގެ އުމުރަކީ ކޮންމެ ފަސް އަހަރެއްގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ފަސް އަހަރު ކަމުގައި ކަނޑައެޅޭނެއެވެ.
މަޖިލީހުގެ ދައުރަށް އަންނާނެ ބަދަލު
މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ އާންމު އުސޫލުން ފަސް އަހަރުގެ ދައުރަކަށް އިންތިޚާބު ކުރެވިފައިވާ މަޖިލީހެކެވެ. ނަމަވެސް، ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމަށް ގެނެވޭ ގާނޫނީ އިސްލާހު ފާސްވެ އަމަލުކުރަން ފެށުމުން، މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދައުރު ކުރުވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ އިންތިޚާބީ ތާވަލުތައް އެއްގަލަކަށް ބޭލުމަށްޓަކައި ގެނެވޭ މުހިންމު ބަދަލެކެވެ.
މި ބަދަލު ތަރުތީބުވެގެންދާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، 2028 ވަނަ އަހަރު ބާއްވާ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށްފަހު، އާ މަޖިލިސް ނުވަތަ 21 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ފެށޭނީ އެ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުއެވެ. އަދި ހަމަ އެދުވަހު، މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20 ވަނަ މަޖިލިސް އުވިގެންދާނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ދެ ބާރުގެ ދައުރު ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ދުވަސްވަރެއްގައި ފެށި، ސަރުކާރާއި މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތްތައް ފެށުމުގައި ލުއިފަސޭހަތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ތާރީޚަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، މިއީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދައުރެއް މިފަދަ ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރެވޭ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މީގެ ކުރިން ކޮންމެ މަޖިލީހަކުންވެސް އެ މަޖިލީހެއްގެ ފުރިހަމަ ފަސް އަހަރުގެ ދައުރު ހަމަކުރަމުން އައި ނަމަވެސް، މި ފަހަރުގެ އިސްލާހަކީ ގައުމީ މަސްލަހަތަށާއި، އިންތިޚާބުތަކަށް ކުރާ ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ގެނެވޭ ތާރީޚީ ބަދަލެކެވެ.
ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމުން މަޖިލިސް ދައުރަށް އަންނަ މި ބަދަލަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ހިންގުމަށް އަންނާނެ އިންގިލާބީ ބަދަލެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިދާރީ ހިންގުން ހަރުދަނާވެ، އިންތިޚާބުތަކުގެ ތަރުތީބު ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
ދެ އިންތިޚާބު ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ވެސް ބާއްވަނީ އެއްކޮށް!
ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި ބަރުލަމާނީ މަޖިލިސް އިންތިޚާބު އެއްފަހަރާ ބޭއްވުމަކީ އާންމުކޮށް ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. "ސައިމަލްޓޭނިއަސް އިލެކްޝަންސް" ނުވަތަ އެއްފަހަރާ ބާއްވާ މި އިންތިޚާބުތަކުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، އިންތިޚާބުތަކަށް ކުރަންޖެހޭ ބޮޑެތި ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމެވެ. މިގޮތުން އެމެރިކާގައި ކޮންމެ ހަތަރު އަހަރަކުން އެއްފަހަރު ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި ކޮންގްރެސްގެ އިންތިޚާބު ބާއްވަނީ އެއް ދުވަހެއްގައެވެ.
ބްރެޒިލްގައި ވެސް ރައީސާއި ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް ހޮވުމުގެ އާންމު އިންތިޚާބު ބާއްވަނީ އެކުއެކީގައެވެ. ޕެރޫގައި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް 12 ގައި މި ދެ އިންތިޚާބު އެކުގައި ބޭއްވުމަށް ވަނީ ތާވަލުކުރެވިފައެވެ. ބޮލީވިއާ އަދި އުރުގުއޭ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި "ޑަބަލް ސައިމަލްޓޭނިއަސް ވޯޓު" ނިޒާމެއްގެ ދަށުން، އެއް ވޯޓު ކަރުދާހަކުން ރައީސާއި މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް އެއްފަހަރާ ވޯޓު ދިނުމުގެ އުސޫލު ގެންގުޅެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓެންޒޭނިއާ، ސެންޓްރަލް އެފްރިކަން ރިޕަބްލިކް، އިކުއެޑޯ، ޗިލީ އަދި ނައިޖީރިއާ ފަދަ ގައުމުތަކަކީ ވެސް އިންތިޚާބީ ދައުރުތައް އެއްކޮށްލައިގެން، އިންތިޚާބުތައް އެކުގައި ބާއްވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކެވެ. މި އުސޫލުގެ ސަބަބުން އިދާރީ ގޮތުންނާއި މާލީ ގޮތުން ގައުމުތަކަށް ބޮޑެތި ލުއިތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ސަރުކާރުގެ ތަސައްވުރު
ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމުގެ ވިސްނުންފުޅު އެންމެ ފުރަތަމަ ހާމަކުރެއްވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒެވެ.
2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު ޕީއެންސީ ހަރުގޭގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ، އިންތިޚާބުތަކަށް ހިނގާ ބޮޑު ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަކީ މި ސަރުކާރުގެ މުހިންމު އަމާޒެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މި ބިލު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާނެ ކަމަށް އެދުވަހު ރައީސް ވަނީ އިއުލާނު ކުރައްވާފައެވެ.
ހުލާސާކޮށް ނިންމުން:
މި ބަދަލަކީ ރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ނިޒާމަށް ގެނެވޭ ތާރީޚީ ބަދަލެކެވެ. ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ކުރާ ބޮޑެތި ޚަރަދުތައް ސަލާމަތްވެ، ގައުމު އަބަދު އިންތިޚާބީ ފޯރިއެއްގައި އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި ތަރައްގީގެ މަސައްކަތްތަކަށް ހުސްވުމަށް ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަދަލާއެކު އުފެދޭ ގާނޫނީ އަދި އިދާރީ ކަންކަން ފުރިހަމައަށް އިންތިޒާމުކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުމަށް ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ.