09 May 2017, 09:20
ޖާސޫސް ކުރުމަށް އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއް ހޭދަކުރަނީ އެކި ނަންނަމުގަ އެވެ. ބޮޑު މަގުސަދެއްގަ އެވެ. ފޯނުކޯލާއި މެއިލްތަކާއި އެކިއެކި އިންޓަނެޓް ހަރަކާތްތައް ބަލައިގެން އާއްމުންނަށާއި ގައުމުތަކަށް ޖާސޫސްކުރުމަކީ ބާރުތަކަށް ވުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ ގައުމުތަކުން ކޮށް އުޅޭ ކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ދުވަސްވީ ތާރީހުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް އެކަން ހަމައެގޮތަށް ފެންނަން އެބައޮތެވެ.
މިއީ ކޮން ސެޓްލައިޓެއް؟
އިންޑިއާގެ ޖައްވީ އިދާރާ، އިންޑިއަން ސްޕޭސް ރިސާޗް އޯގަރައިޒޭޝަން (އައިއެސްއާރުއޯ) އިން މި ވަނީ "ސައުތު އޭޝިއާ ސެޓެލައިޓް"ގެ ނަމުގައި ސާކްގެ ގައުމުތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ސެޓްލައިޓެއް ފޮނުވާލައިފަ އެވެ. ޖީސެޓް-9 ސެޓްލައިޓަކީ އިންޑިއާ އިން ތައްޔާރުކޮށް އޮޕަރޭޓްކުރާ ސެޓްލައިޓެކެވެ.
ސާކް ސެޓްލައިޓް ޖައްވަށް ފޮނުވާލުން--
އެސެޓްލައިޓުން އިންޑިއާ އިން ސާކްގެ ކޮންމެ ގައުމަކަށް ޓުރާންސް ޕޮންޑަރެއް ހިލޭދެ އެވެ. އެއީ ކޭޔޫ ބޭންޑްގެ"10 ޓު 12 ބިގަހާޓްސް" ގެ ޖާގައެކެވެ. އެއީ ވަރަށް އަގުބޮޑު ހިދުމަތެއް ނަމަވެސް އިންޑިއާ އިން އަށް ގައުމަށް ވެސް ދެނީ ހިލެ އެވެ.
އިންޑިއާ އިން ބުނާ ގޮތުން އެ ސެޓެލައިޓު މެދުވެރިކޮށް ސާކުގެ ގައުމުތަކުގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ދާއިރާ އާއި ބްރޯޑްކާސްޓިންގް، ޓެލެމެޑިސިން، ޓެލެ އެޑިއުކޭޝަން، އީ ގަވާނަންސް، ބޭންކިން އާއި އޭޓީއެމް ޚިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން، ސެލިއުލާ ބެކް ހޯލް އަދި މީޓިއޮރޮލޮޖިކަލް ޚިދުމަތްތައް ދެވޭނެ އެވެ. އަދި ގުދުރަތީ ވަޞީލަތްތައް ބޭނުން ކުރުމުގައާއި ކާރިސާއެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ އެކަމާ ކުރިމަތިލުމުގައި މި ސެޓެލައިޓުން ގިނަ ފައިދާ ވާނެ ކަމަށް އިންޑިއާ އިން ބުނެ އެވެ.
ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން އެ ސެޓްލައިޓް ބޭނުންނުކުރަން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. ސަބަބެއް ކަމަށް ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ނަފީސް ޒަކަރިއްޔާ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ޕާކިސްތާނުން އެދުނު ނަމަވެސް ސެޓްލައިޓް ހެދުމުގެ ކަންކަމުގައި އިންޑިއާ އިން އެ ގައުމު ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ.
ސެޓްލައިޓް ފަހަތުގައި ކޮންކަމެއް؟
ތަފާތު ސެޓްލައިޓްތައް ހުންނަ އިރު ކޮމިއުނޭޝަން ސެޓެލައިޓުތަކަކީ ބިމުގައި ހުންނަ އެއް ސްޓޭޝަނުން ލިބޭ ސިގްނަލްތައް ބިމުގައި ހުންނަ އެހެން ސްޓޭޝަންތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭ ސެޓެލައިޓެވެ. ކޮމިއުނިކޭޝަން ސެޓެލައިޓް އާއްމު ގޮތެއްގައި ބޭނުން ކުރަނީ މޮބައިލް ފޯނަށް ސިގްނަލް ދިނުމަށާއި، މޫސުން ބެލުން ނުވަތަ ޓީވީ ޕްރޮގްރާމްތައް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް މިޒަމާނުގައި ޖާސޫސް ކުރުމަށް އެޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރެ އެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ތުހުމަތެއް ކުރެވެނީ އެމެރިކާއަށެވެ.
އިންޑިއާ އިން ބޮޑު ހޭދައެއްކޮށްގެން އެ ގައުމުން އަމިއްލަ އަށް ތައްޔާރުކޮށް ފޮނުވައި ސާކް ގައުމުތަކަށް ހިލޭ ދޫކުރާ އެ ސެޓްލައިޓަކީ އެފަދަ ސެޓްލައިޓެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރާ ފަރާތްތައް ގިނަ އެވެ.
"އެއްގައުމުން އަނެއް ގައުމުގެ މައްޗަށް ބާރުވެރިވާން އުޅޭ އިރު މިސެޓްލައިޓަކީ ޖާޖޫސީ މަގުސަދުގައި ބޭނުންކޮށްފާނެ ސެޓްލައިޓެއް ކަމަށް ބެލެވޭ، ސެޓްލައިޓް މެދުވެރިކޮށް ރާއްޖޭގެ މޫވްމެންޓްސް [ކަންކަން ހިނގާ ގޮތް] ބެލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު،" ސަލާމަތީ ބާރެއްގެ އިސް ފަރާތަކުން ވިދާޅުވި އެވެ.
ސެޓްލައިޓް މެދުވެރިކޮށް ފޮޓޯ ނަގައި ބަލައި ހެދޭ---
މުއާސަލާތީ ކުންފުންޏެއްގެ ޓެކްނިކަލް ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ އިންޑިއާ އަމިއްލަ ސެޓްލައިޓަކަށްވުމުން ކޮންޓުރޯލް އޮތީ އިންޑިއާގަ އެވެ. މިޒަމާނުގައި ހަދާ ސެޓްލައިޓަކީ ވަރަށް އެޑްވާންސް ސެޓްލައިޓްތަކެއް ކަމަށާއި އެފަދަ ސެޓްލައިޓުތަކުން ވަގުތުން ވަގުތަށް ފޮޓޯ ނަގައި ބަލައި ހެދޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"ހުރިހާ މޫވްމެންޓެއް ނެގޭނެ، ބެލޭނެ، އެސަރަހައްދުގެ ކަންކަން މޮނީޓާ ކުރަން މީތި ބޭނުންކުރެވޭނެ، ދެން ނޭނގެ ސީދާ ބުނާކަށް މިސެޓްލައިޓުން ފޮޓޯ ނެގޭކަމެއް ނުވަތަ ނުނެގޭ ކަމެއް، މިޒަމާނުގައި ހަދާ ސެޓްލައިޓުތަކުން ފޮޓޯ ނެގޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މީގެ 20 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިއަށް ބެލި ނަމަވެސް އިންޑިއާއަކީ ސެޓްލައިޓް ހެދުމާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުން ވަރަށް ކުރީގައި އުޅޭ ގައުމެކެވެ. އިންޑިއާގެ ކުރީގެ ރައީސް ޑރ. އޭޕީޖޭ އަބްދުލްކަލާމްގެ ދުވަސްވަރު ވެސް އެކަން އޮތީ އެގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް އިންޑިއާ އިން އެކަން މާބޮޑަށް ހާމަ ނުކުރެ އެވެ.
ރާއްޖޭގައި މިހާރު މުޅިންހެން ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކުންފުނިތަކުގެ ސެޓްލައިޓްތަކެވެ. އެންމެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ހިދުމަތް ދެމުން އަންނަ މުއާސަލާތީ ދެ ކުންފުނި ކަމަށްވާ ދިރާގާއި އުރީދޫ އިން ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަނީ ދުބާއީގެ "ތުރާޔާ" ސެޓްލައިޓެވެ. އެއީ އިތުބާރު ހޯދާފައިވާ މުއާސަލާތީ އެތައް ކުންފުންޏެއް ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަ އަދި ކޮމިއުނިކޭޝަން ކުންފުނިތަކަށް މޮނީޓާކޮށް ހެދޭ ސެޓްލައިޓް ސިސްޓަމެކެވެ.
ފިޔަވަޅުތައް އަޅަން: ކޭމް
ކޮމިއުނިކޭޝަން އޮތޯރިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް(ކޭމް)ގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް، އިލްޔާސް އަހުމަދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ހިލޭ އެފަދަ ފުރުސަތެއް ލިބިގެން ދިއުމަކީ ރާއްޖެ އަށް ލިބިގެން ދިޔަ ބޮޑު ފުރުސަތެއް ކަމަށާއި އެ ފުރުސަތު ބޭނުންކުރާނެ ގޮތްތަކާ މެދު ވިސްނަމުން ދާ ކަމަށެވެ.
"ކުރާނެ ބޭނުންތައް އޮތީ އެގައުމަކަށް ދޫކޮށްލާފައި، އޭގެ ތެރޭގައި މުއާސަލާތީ ދާއިރާ އާއި ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ބޭނުންތައް ހިމެނޭ، ރާއްޖެ އިން ކުރާނެ ކަންކަން ނިންމާނީ މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ފަހު،" އިލްޔާސް ވިދާޅުވި އެވެ.
އެ ސެޓްލައިޓަކީ ޖާސޫސް ކުރަން ބޭނުންކޮށްފާނެ ސެޓްލައިޓެއްތޯ ސުވާލުކުރުމުން އިލްޔާސް ވިދާޅުވީ ރާއްޖެ އިން ސެޓްލައިޓް ބޭނުންކުރާނީ ސިފައިންނާ ވެސް މަޝްވަރާތައް ކުރުމަށް ފަހު ކަމަށެވެ.
އެކިގޮތްގޮތަށް ޖާސޫސް
ދުނިޔެ ތާރީހުގައި އާ ތަޖުރިބާއެއް ނޫނެވެ. "ޖިއޯޕޮލިޓިކްސް"ގެ ތެރެއިން ދުނިޔޭގެ ބާރުވެރިކަން ހޯދުމަށް އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް ފޮނުވާ ނުފޫޒަކީ ހިނގަމުން އަންނަ ކަންކަމެވެ. ލެޓިން އެމެރިކާގެ ގައުމުތަކަށް އެމެރިކާގެ ނުފޫޒުގެ ސަބަބުން ކުރިއަރައި ނުދެވިވާ ސަބަބު އެއީ އޭގެ އެއް މިސާލެވެ.
ރާއްޖެ އަށް ބަލާއިރު ގައުމު ކުޑަ ނަމަވެސް ނުފޫޒުތަކުގެ އަސަރުބޮޑެވެ. ރާއްޖެ އަށް ޗައިނާ ގަދަ ކުރަން ނުވަތަ އިންޑިއާ ގަދަކުރަން ބޭނުންނުވާނެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ އަވައްޓެރި ގައުމުތައް ކަމަށްވާ ޕާކިސްތާނާއި ބަނގުލަދޭޝް ފަދަ ގައުމުތަކަށް އަވައްޓެރި ބޮޑު ގައުމަކުން ނުފޫޒު ފޯރުވާ ފަދައިން ރާއްޖެ އަށް ނުފޫޒް ފޯރުވަން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ވެސް ގިނަ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ވެރިކަމަކީ އެ ގައުމެއްގެ ރުހުން އޮވެގެން ނުވަތަ އެގައުމެއް ބުނާހާ ގޮތަކަށް ކުރާ ކަމަކަށް ހަދަން މަޖުބޫރުކުރުވާ ފަހަރު އަންނަ އިރު އެކަމަށް ހައްލެއް ބޭނުންވެ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ އިދާރާއެއްގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް އެކިއެކި ނުފޫޒު ފޯރުވައި އެމީހުންގެ ބާރު ހިންގާ ގައުމަކަށް ރާއްޖެ ހެދުމަށް އެގައުމަކުން ކުރާ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމަށް އަޅަން ޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު ފިޔަވަޅަކީ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ހަމަހަމަކަން ގެންގުޅުމެވެ.
އިންޑިއާ އިން ހިލޭ ދޭ ސެޓްލައިޓުގެ ހިދުމަތް މި އަހަރު ފަހުކޮޅު ބޭނުންކުރަން ފަށާނެ އެވެ. ސެޓްލައިޓަކީ މިއަދު ދުނިޔޭގައި ޖާސޫސް ކުރަން ބޭނުންކުރާ ބޮޑު އެއް ވަސީލަތްކަމަށްވާ އިރު އަދި މިއަދުގެ ހާރިޖީ ގުޅުންތަކަށް ބަލާއިރު ވެސް މިއީ ރާއްޖެއިން ފުންކޮށް ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. ސެޓްލައިޓުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ ކޮންކަމެއްކަން ބަލައި ޔަގީން ކުރަން ޖެހެ އެވެ.