20 Oct 2015, 11:06
(15 އޮކްޓޯބަރު ދުވަހުގެ ބަޔާ ގުޅޭ)
އެދުވަސްވަރު ހާޝިމްވަންހައާއި މުއްޠަލިބު ވަންހައިގެ ތުއްޕުޅުބޭފުޅުން ބަނޑުހައިފުޅުކަމާއި، ކިރުފޮދުހިއްޕަވާ ހިތްޕުޅުން ކީރިތި ކުރައްވަމުން ގެންދަވާއިރު މައްކާގެ ހިލަފަރުބަދަތައްވެސް އެކަމާ ކަރުނައަޅާ ވަރުވެއެވެ. ފަރީއްކުޅުވާނެ އެއްޗެއް ލިބިވަޑައިނުގަތުމުގެ ސަބަބުން އިންތިހާދަރަޖައިގެ ހައިހޫނުކަން ބަރުދާސްތު ކުރެއްވިއެވެ. ހިއްކައިފައި ހުންނަތާ އެތަކެއް ޒަމާންވެފައިހުންނަ މަސްކާޖަނަވާރުގެ ހަން އަލުން ފެނުކައްކަވައި މަޑުކުރައްވައިގެން އެތަކެއްޗާއި ފަތްޕިލާވެއްޔާއެކު ފަރިއްކުޅުއްވައި އުޅުއްވިއެވެ. އެދުވަސްވަރު މުސްލިމުންނަށް އެންމެ ގިނައިން ކާބޯތަކެތީގެ އެހީ ފޯރުވައި އުޅުނީ أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها ގެ ތިމާފުޅުމީހުންނެވެ. حكيم بن حزام އާއި أبو البخترى އާއި زمعة بن الأسود އެވެ. އެތިންމީހުންނަކީވެސް أمّ المؤمنين އަށް ބޮޑުދައިތަ ދަންނަވާ ތިންމީހުންނެވެ. ޤުރައިޝުންގެ ނުފޫޒު ހުރި ތިންރައީސުންނެވެ. މިދެންނެވި ތިންއަހަރު أمّ المؤمنين ހޭދަކުރައްވާނެ ދަތިހާލުކޮޅު އެންމެ ބޮޑަށް ދެނެވޮޑިގެންނަވާނީ މާތް الله އެވެ. އޭގެ ވިއްސަކަށް ފަންސަވީހަކަށް އަހަރުގެ ކުރިން އެކަމަނާއަކީ މުޅި މައްކާގައި އިންނެވި އެންމެ މުއްސަނދިފުޅު އަންހެންސާހިބާއެވެ. އެކަމަނާގެ ވިޔަފާރިޤާފިލާތައް އެތަކެއްސަތޭކަ ޖަމަލުގެ މުދަލާއިގެން ޢިރާޤާއި، ޝާމުކަރައާއި ޔަމަނުކަރައާއި މައްކާއާމެދު ދަތުރުކުރަމުން ގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަނާ ޝިޢުބައް ވެދެވަޑައިގެންނެވިއިރުވެސް އެހުރިހާ އެއްޗެހިކޮޅެއްހެންވަނީ ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށް ހޭދަކުރެވި ގާތްގަނޑަކަށް ހުސްވެފައެވެ.
ކުރީންވެސް ދެންނެވިފަދައިން މުސްލިމުންގެ ތުއްޕުޅުބޭފުޅުން ބަނޑުހައިފުޅުވެގެން ކީރިތިކުރައްވާ އަޑުފުޅު ޝިޢުބުގެ ބޭރުގައި ތިބޭ މުޝްރިކުންނަށް އިވުމުން އެބައިމީހުން ހީނ އުފާކޮށްހަދައެވެ. ނަމަވެސް މުސްލިމުންގެ އަޒުމުވެސް ޞަފާފަރުބަދައެކޭ އެއްގޮތެވެ. އެބައިމީހުންގެ އަޒުމަކަށް ގުޑުމެއް ނާރައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޚުދު މުޝްރިކުންގެ ތެރެއިން ބައެއްގެ ހިތުގައި އެންމެފަހުން އެއަނިޔާވެރި ޢަމަލާއިމެދު އިދިކޮޅު ރޫޙު އުފެދި، ޤުރައިޝުންގެ އަނިވާރި މުޢާހަދާ އުވާލައި މުސްލިމުން ޝިޢުބުންނެރެ ގޭގެއަށް ފޮނުވައިލިއެވެ. މާތްރަސޫލާއާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލު ބައިތުންވެސް އެބޭފުޅުންގެ ގަޑުވަރަށް ވަޑައިގަންނަވައިފިއެވެ. ޤުރައިޝުން ، ހާޝިމްވަންހައާއި މުއްޠަލިބު ވަންހައާ ގުޅުން ކަނޑައިލުމަށް ލިޔުނު ފަތް އުވާލަން ނިކުތް ޤުރައިޝުންގެ ބޮޑުންގެ ފަސްމީހުންނަކީ هشام بن عمرو العامرى އާއި زهير بن أميّة المخزومي އާއި مطعم بن عدى އާއި أبو البخترى بن هشام އާއި زمعة بن الأسود އެވެ. މިފަސްމީހުންގެތެރެއިން އެންމެފަހަތުގައި އެވާ ދެމީހުންނަކީ أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها އަށް ބޮޑުދައިތަ ދަންނަވާދެމީހުންނެވެ.
أمّالمؤمنينއަވަހާރަވުން
ޝިއުބުން ނުކުމެވަޑައިގެންނެވިތާ މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ނަބީކަމުން 10 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާންމަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها އެކަމަނާގެ ލޯބިފުޅުވާ ފިރިކަލުންނަށާއި ، މިފަނާވަނިވި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. އެކަމަނާ ޚާލިޤުވަންތަ މާތް الله ގެ ހަޟްރަތަށް ދަތުރުކުރައްވައިފިއެވެ.
ނަބީކަމުގެ 10 ވަނަ އަހަރު އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ފާހަގަވެފައިވަނީ ހިތާމައިގެ އަހަރުގެ ނަމުންނެވެ. أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها އަވަހާރަވުމާގުޅިގެން މާތް ރަސޫލާ ހަދީޘް ކުރެއްވިކަމުގައިވެއެވެ. "ތިމަންކަލޭގެފާނަށް މިމަންޒަރު ދެކެވަޑައިގަންނަވާކަށް ފަސޭހަފުޅެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގައިވެސް الله سبحانه وتعالى ފޮރުއްވައިފައިވާނީ ހެވާއި، ލާބަކަން ޔަޤީނެވެ."
أمّ المؤمنين ނާނިފިއްލަވައިކަފުންކޮޅު ތުރުކުރުއްވީ السّيدة أمّ أيمن އާއި السّيدة أمّ الفضل އާ ދެބޭކަނބަލުންނެވެ. ޤަބުރުފުޅުގައިވެޑުއްވެވީ މާތްރަސޫލާގެ صلّى الله عليه وسلّم އަތްޕުޅުންނެވެ. ކައުސާހިބާ އެކަމަނާގެ ޤަބުރުފުޅަށް ފައިބައިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަމަނާ ފަސްދާނުލެވުނީ މާތްވެގެންވާ މައްކާގެ ޖަންނަތުލް މަޢުލާއެވެކިޔުނު ޤަބުރުސްތާނުގައެވެ. އެކަމަނާގެ މަހާނަފުޅު މިހާރުވެސް އެނގެން އެބަހުއްޓެވެ.
ބޭފުޅުން
أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها ދިހަބޭފުޅުން ރައްކައުވިއެވެ. އެކަމަނާގެ ބޭފުޅުންގެ ޢަދަދާއި އެބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅުތަކާ މެދު މުއައްރިޚުންގެ މެދުގައި ޚިލާފުހުރެއެވެ. އަޅުގަނޑު މިތާގައި ބަޔާންކޮށްފައިމިވަނީ ޕަންޖާބު ޔުނިވަރސިޓީގެ އެންސައިކޮލޮޕީޑިޔާ އޮފް އިސްލާމްގައިވާ ގޮތަށެވެ. އެކަމަނާގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިރިކަލުން أبو هالة ގެ ކިބައން ތިންބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ދެފިރިހެން ބޭފުޅުންކަމުގައިވާ هند (ނުވަތަ هالة )އާއި الحارث އާއި އަންހެން ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ زينب އެވެ. ދެވަނަފިރިކަލުން عتيق ގެ ފަރާތުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ދަރިކަނބަލުންގެ ނަންފުޅަކީ أمّ محمّد އެވެ. އެހަތަރުބޭފުޅުންވެސް ބޮޑުފުޅުވީ އިސްލާމްދީނުގެ ނަބިއްޔާ صلّى الله عليه وسلّم ގެ ބަރަކާތްތެރި ބެލެނިވެރިކަމުގެ ދަށުގައެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ ނަބިއްޔާ صلّى الله عليه وسلّم ގެ ނަސްލުދެމިފައިވަނީ السّيدة خديجة رضى الله عنها ގެފަރާތްޕުޅުންނެވެ. އެކަމަނާ އިތުރު ސާހިބާއަށް ހަބޭފުޅުން ރައްކައުވިއެވެ. قاسم އާއި عبدالله (الطيّب) އާއި زينب އާއި رقيّة އާއި أمّ كلثوم އާއި فاطمة އެވެ. މިބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން قاسم އާއި عبدالله ވަނީ ތުއްޕުޅުއިރު އަވަހާރަވެފައެވެ. ހަތަރުދަރިކަނބަލުން ބޮޑުފުޅުވިއެވެ. އިސްލާމްވެވަޑައިގެން ހިޖްރަކުރެއްވިއެވެ. މީހުނާ ކާވެނި ބައްލަވައިގެންނެވިއެވެ. ނަމަވެސް ނަސްލުދެމިފައިވަނީ ހަމައެކަނި السّيدة فاطمة الزّهراء ގެފަރާތްޕުޅުންނެވެ.
أمّالمؤمنينގެ ޝަރަފްވެރިކަން
ޝައްކެއްނެތެވެ. އިންސާނީ ތާރީޚްވަނީ ނަންހުރިއެތަކެއް އަންހެން ސާހިބުންތަކެއް ފާހަގަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އެއިން ކޮންމެ ބޭފުޅަކާ أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها އާ އަޅާބެލި ކަމުގައިވިޔަސް ހާމަވެގެންދަނީ أمّ المؤمنين ގެ ދަރަޖަ މަތިވެރިކަމެވެ. އެކަމަނާގެ މާތްކަމެވެ. މާތްރަސޫލާގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންގެ ދާއިރާއަށް ނިސްބަތްކުރާއިރުވެސް ކަންއޮތީ ހަމަމިގޮތަށެވެ. ތެދުފުޅެކެވެ. މާތް ރަސޫލާގެ ދަރިކަނބަލުން السّيدة فاطمة الزّهراء އަކީ މާތްކަމާއި ޠާހިރުކަމާއި، ޚިދުމަތްތެރިކަމުގައި ލާމަސީލު މިސާލެކެވެ. އެކަމަނާއަކީ ދަރިކަނބަލެއްގެ ގޮތުން ބެލިޔަސް އަނބިކަނބަލެއްގެގޮތުން ނަޒަރު ހިންގިޔަސް މައިކަނބަލެއްގެ ހައިޘިއްޔަތުން ބެލިޔަސް އެންމެ ފުރިހަމަ ނަމޫނާއެވެ. ހުރިހާ ޒަމާނެއްގެ މުސްލިމް އަންހެނުން ތަބާވާންވީ އެންމެ ރީތި ނަމޫނާއެވެ. ނަމަވެސް أمّ المؤمنين އާއި السّيدة فاطمة رضى الله عنها އަކީ އަޅައިބެލޭނެ ދެބޭފުޅުންނެއްނޫނެވެ. އެއްސަފަކަށް ގެނެވޭނެ ދެބޭފުޅުންނެއްނޫނެވެ. ސަބަބަކީތޯއެވެ؟ أمّ المؤمنين އަކީ މާތްވެގެންވާ މައިކަނބަލެކެވެ. السّيدة فاطمة الزّهراء އަކީ އެމައިކަނބަލުންގެ ލޮބުވެތި މާތްދަރިކަނބަލުންނެވެ. أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها ފަދަމާތް މައިކަނބަލެއްގެ ދަރިކަނބަލުން ވާންޖެހޭނީ السّيدة فاطمة رضى الله عنها ފަދަ ދަރިކަނބަލަކަށެވެ. السّيدة فاطمة رضى الله عنها ފަދަ ދަރިކަނބަލަކު ރައްކާވެ ތަރުބިޔަތުކުރެއްވިކަމީ أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها ގެ މަތިވެރިކަމުގެ ދަލީލެކެވެ.
أمّهات المؤمنين ގެ މައްޗަށް ނަޒަރުހިންގާއިރު އެއިން ކޮންމެ ބޭކަނބަލަކީވެސް ޚާއްސަ މާތްސިފަފުޅުތަކެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ އުޖާލާ ނަންފުޅަކީ أمّ المؤمنين السّيدة عائشة رضى الله عنها ގެނަންފުޅެވެ. خديجة ގެފާނާއި عائشة ގެފާނުގެގެމިސާލަކީ އިރާއި ހަނދުގެ މިސާލެވެ. ހަނދުގެފާންކަން ފެންނަނީ އިރުއޮއްސުމުންނެވެ. އެދެބޭކަނބަލުންގެ ޒަމާނުގައިވެސް އެހާމެބޮޑު ތަފާތު އެބަހުއްޓެވެ. މާތްރަސޫލާގެ ޙަޔާތްޕުޅަށް أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها ވަޑައިގަތީ އެކަލޭގެފާނުގެ ހަޔާތްޕުޅުގެ އެންމެކުރީ ދައުރުގައެވެ. އަރަހުށި މާތް الله އެކަލާނގެ ޙަބީބު ފަޤީރުފުޅުކަމުގެ ތެރެއިން މުއްސަނދި ފުޅުކަމަށް ބަދަލުކުރެއްވުމުގައި ސަބަބަކަށް މެދުވެރިކުރެއްވީ أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها އެވެ. މުޝްރިކުންގެ އަނިޔާއާ ކުރިމަތިލެއްވުމުގައި އިތުރު ސާހިބާއަށް ބޭނުންފުޅުވި ހިމާޔަތާއި، ލޯތްބާއި އެހީތެރިކަމާއި އަަޅައިލެއްވުން އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތީ އެކަމަނާގެ ފަރާތްޕުޅުންނެވެ. މާތްރަސޫލާގެ ހަޔާތްޕުޅުގެ އެންމެ ބޮޑު އަޑިގުޑަންކަމާއި އެންމެ ވަރުގަދަ ކޮޅިތަކާ އެކަލޭގެފާނު ކުރިމަތިލެއްވީ އެވަފާތެރި ޚިދުމަތްތެރި އަނބިކަނބަލުންގެ އެހީފުޅާއެކުގައެވެ.
أمّ المؤمنين السّيدة عائشة رضى الله عنها މާތްރަސޫލާގެ ގަނޑުވަރަށް ވަޑައިގަތީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅަށް މަދީނާގެ ވެރިކަމުގެ ލަގަން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ފަހުންނެވެ. އެކަމަނާ ދެކެވަޑައިގަތީ މުސްލިމުންގެ ޒުވާންދައުރެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަނާ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން ފެތުރުއްވުމަށާއި، ދީނުގެ މައްސަލަތައް މީސްތަކުންނަށް އޮޅުން ފިލުއްވައިދެއްވުމަށާއި ، ކައުސާހިބާގެ ޙަދީޘުފުޅުތައް ރިވާ ކުރެއްވުމަށާއި މިފަދަގޮތްގޮތުން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުން ހޯއްދަވައިފައިވަނީ އެނޫން އެހެން އެއްވެސް ބޭކަނބަލަކަށް ލިބިވަޑައިނުގަންނަވާފަދަ މަތީދަރަޖައެކެވެ.
އިންސާނީ ތާރީޚަށް ވިސްނާއިރު ސަލާމްލެއްވި أيّوب ގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން އެކަލޭގެފާނުގެ އިމްތިޙާނުގެ ދައުރުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ސާބިތުވެވަޑައިގެން އިންނެވިއެވެ. ސަލާމްލެއްވި إبراهيم ގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން هاجر އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުންގެ ރުހިވަޑައިގަތުން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި ފެނެއް ރުކެއް ގަހެއްނެތް ހަނަފަސް ސަޙަރާއަކަށް ވަޑައިގެން ވަޒަންވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ފިރުއައުނުގެ އަނބިކަނބަލުން آسية ގެފާނު އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުން ކަލެއްކަމުގައި ދަޢުވާކުރަމުންގެންދިޔައިރު އެއްކައުވަންތަކަމުގެ ދީންމަތީގައި ސާބިތުވެވަޑައިގެން އިންނެވިއެވެ. މާތް الله ގެ އިރާދަފުޅުން އެކަމަނާ موسىގެފާނު ތުއްޕުޅުއިރު އެކަލޭގެފާނު ފިރުޢައުނުގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތްކުރެއްވިއެވެ. موسىގެފާނު ނަބީކަމާއިގެން ފޮނުއްވުމުން އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ފިރުޢައުނުގެ ފަރާތުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އިންތިހާދަރަޖައިގެ ބޮޑެތި އަނިޔާތަކަށް ކެތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
މިގޮތުން ބަލާއިރު މަތީގައި ދެންނެވި ބޭބޭ ކަނބަލުންކުރެ ކޮންމެ ބޭކަނބަލަކުވެސްވަނީ އެބޭކަނބަލެއްގެ ދައުރުގައި ތެދުވެރިކަމާއި، މާތްކަމުގެ ދިދަ އުފުއްލަވައިފައެވެ. ތާރީޚުގައި އެބޭކަނބަލެއްގެ ދައުރު ފުރިހަމައަށް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. ތެދުވެރިކަމާއި، މާތްކަމުގެދިދަ އުފުއްލަވައިފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެބޭކަނބަލުން، ހުރިހާ ދިންތަކެއްގެ ހުރިހާ މިއްލަތްތަކެއްގެ މީހުންގެ ހިތްތަކުން ޢިއްޒަތާއި ޤަދަރާއި ކަމޭހިތުމުގެ މަޤާމް ހޯއްދެވިއެވެ. ނަމަވެސް އެދައުރުތަކާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތްނަބިއްޔާ ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގެންނެވި ދުވަސްވަރާ ނިސްބަތްކުރާއިރު ވަރަށްބޮޑު ތަފާތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ނަބިއްޔާ صلّى الله عليه وسلّم ގެޒަމާނުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ލޭފޮދަށް ފެންބޮވައިގެންފައިހުރީ އެންމެ ފިރުއައުނެއްނޫނެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް އުނދަގޫފުޅުކޮށް އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހިވަޑައިގަތުމާއި ލޯފުޅުގެ އަވަހާރަފުޅުން މަޙުރޫމުކުރަން ފައިވިއްދައިފައިތިބި އެތައްސަތޭކަ ފިރުޢައުނުންތަކެއް ތިއްބެވެ.
އެބައިމީހުން އެމާތްސާހިބާއާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލު ބައިތުންނާއި ގާތްތިމާގެފުޅު ހުރިހާ ބޭފުޅުން ހައްޔަރުކޮށް އަނިޔާވެރިވިއެވެ. ފަރިއްކޮޅެއް ފެންފޮދެއް ލިބިވަޑައިގަތަނުދީ ހިފެހެއްޓިއެވެ. ބުދަށް އަޅުކަންކުރުމާއި ، ޤަބީލާތަކުގެ ޢަޞަބިއްޔަތު އެދުވަސްވަރު އޮތީ ޢާއްމުވެފައެވެ. އެންމެ މައްޗަށް ޗާލުވެފައެވެ. ކަލާނގެ އިސްމުފުޅުކިޔުމާއި ، އެކަލާނގެ ދީނަށް ގޮވައިލުމަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ފަސޭހަކަމެއްނޫނެވެ. އެދަތި އުނދަގޫޙާލުކޮޅުގައި މެދުކެނޑުމެއްނެތި ދިހަ އަހަރު أمّ المؤمنين السّيدة خديجة رضى الله عنها މާތްރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ސާބިތުވެވަޑައިގެން އިންނެވިއެވެ. މާތް الله އެކަލޭގެފާނާ މަތިކުރައްވައިފައިވާ އިންސާނިޔަތަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމުގެ މަތިވެރި މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ބުރަލުއިކޮށްދެއްވިއެވެ. އެކަމަނާގެ ލޯބިފުޅާއި މަތިވެރި އެހީފުޅުން ހިތްވަރުދެއްވިއެވެ. ބުންވަރުއާކޮށްދެއްވިއެވެ. އެހެން އިބާރާތަކުން ދަންނަވާނަމަ ރިސާލަތުގައި ހިޔަމިތުރެއްގެ ދައުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ. މިދެންނެވި އުނދަގުލާއި ތުރާލުގެ ދިހަ އަހަރުގެ ކުރީންވެސް އެކަމަނާ ފަނަރައަހަރުވަންދެން ނުހަނުވަފާތެރިކަމާއެކު ކައުސާހިބާއަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކަމަނާއަކީ ކޮންމެ އިނގިލިފުޅަކަށް ޚާދިމަކު ގެންގުޅުއްވުމުގެ ތަނަވަސްކަން ލިބިވަޑައިގެން އިންނެވި ބޭކަނބަލެކެވެ. ނަމަވެސް އިތުރުސާހިބާއަށް އަރުއްވަންޖެހޭ ކޮންމެ ޚިދުމަތެއް އެރުއްވީ ޚުދު އެކަމަނާގެ ދެއަތްޕުޅުންނެވެ. (ނުނިމޭ)