26 Mar 2024, 09:36
އެނެސްތީސިޔާ ދިނުން (ނުވަތަ ހޭނެއްތުން)
ހ- ނޭފަތުގެ ތެރެއިން ވަސްދައްކައިގެން ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކުރުން: މިގޮތަށް އައްސިކުރަނީ ބަލިމީހާއަށް ގޭހެއްގެ ވަސް ދައްކައިގެންނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނާރުތަކަށް އަސަރުކޮށްގެން އައްސިވަނީއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރޯދަނުގެއްލޭނެކަމަށް ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެހެނީ ނޭފަތު ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ގޭހަކީ ވައިކަހަލަ އެއްޗެކެވެ. ނޭފަތުން ވައި އެތެރެއަށް ދިޔުމުން ރޯދަގެއްލޭނެކަމަށް އެއްވެސް ދަންނަބޭކަލަކު ވިދާޅުވެފައެއް ނެތެވެ. އަދި މިގޮތަށް ވަސްބަލައި ގޭހަކީ ކާނާ އެއްވެސް ނޫނެވެ.
ށ- ޗައިނާ ކަށި ހަރައިގެން އައްސިކުރުން: މިއީ ހަންގަނޑު ތެރެއަށް ހަރާ ކަށިތަކެކެވެ. މިކަށިތައް ހަރަނީ ހަންގަނޑު ތެރޭގައި ހުންނަ އިޙްސާސާބެހޭ މަރްކަޒުތަކަށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުން އުފައްދާ ޠަބީޢީ މޮރޮފިންގެ ސަބަބުން އައްސިވަނީއެވެ. މިގޮތަށް އައްސިކުރުމުން މުޅިހަށިގަނޑު ހޭނުނެތޭތީ ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. އަދި ކަށިހެރުމުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބަނޑުތެރެއަށް ނުދާތީ ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ.
ނ- އިންޖެކްޝަންޖަހައިގެން ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކުރުން: މިކަންކުރަނީ ވޭނަށް (ނާރަށް) ޖަހާ އިންޖެކްޝަނަކުންނެވެ. މިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ކެމިކަލްސްގެ ސަބަބުން އައްސިކުރަން ބޭނުންވާ ހިސާބު އައްސިވެގެން އިޙްސާސް ކެޑިގެންދެއެވެ. މިކަމަކީ ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކުރުމަށް ކުރާކަމަކަށްވާތީ މިކަމުގެ ސަބަބުން ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. އަދި މި އިންޖެކްޝަނުގެ ސަބަބުން ބަނޑުތެރެއަށް ވެސް އެއްޗެއް ނުދެއެވެ.
ރ- މުޅި ހަށިގަނޑު ހޭނެއްތުން
1- މުޅި ދުވަހު ހޭނެތިފައި އޮތްނަމަ އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްޙައެއް ނުވާނެއެވެ.
2- ދުވާލުން ބައެއްގައި ހޭނެތިފައި އޮތުން. އިމާމު ޝާފިޢީއާއި އިމާމުއަޙްމަދު ވިދާޅުވާގޮތުގައި ދުވާލުގެ ވަގުތުކޮޅެއްގައި އޭނާ ހޭއަރައިފާވާނަމަ އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްހަވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އިމާމު މާލިކު ވިދާޅުވާގޮތުގައި އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްޙައެއް ނުވާނެއެވެ. އިމާމު އަބޫޙަނީފާ ވިދާޅުވާގޮތުގައި މެންދުރުވުމުގެ ކުރިން ހޭއެރިނަމަ ނިޔަތްގަނެ ރޯދައަށް ހުންނާނީއެވެ. އޭރުން އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްޙަވާނެއެވެ.
ބުރަވެވޭ ބަސް: މިތާނގައި ބުރަވެވޭ ބަހަކީ އިމާމު ޝާފިޢީއާއި އިމާމު އަޙްމަދުގެ ބަސްފުޅެވެ. އެނެސްތީސިޔާ ދީގެން ހޭނެއްތުމާ ބެހޭގޮތުން ބުނެވޭނީ ހަމަ މިގޮތަށެވެ.
ނިޔަފަތި ކެނޑުމުން ރޯދަ ގެއްލޭނެތަ؟
ނިޔަފަތި ކެނޑުމަކީ ސުންނަތެކެވެ. ރަސޫލާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީސް ކުރެއްވިއެވެ. ((الْفِطْرَةُ خَمْسٌ، أَوْ خَمْسٌ مِنَ الْفِطْرَةِ: الْخِتَانُ، وَالاسْتِحْدَادُ، وَنَتْفُ الإِبِطِ، وَتَقْلِيمُ الْأَظْفَارِ، وَقَصُّ الشَّارِبِ - أخرجه البخاري – ފިޠުރަތުގެ ތެރޭގައި ފަސް ކަމެއް ވެއެވެ. އެއީ : ޚިތާނުކުރުމާއި ނިވާމަގުގެ އިސްތަށިބޭލުމާއި ކިހިލިފަތީގެ އިސްތަށި އުފުރުމާއި ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި މަތިމަސް ކޮށުމެވެ. ))
އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަހު ދުވާލު ރޯދައަށް ހުރެ ނިޔަފަތި ކެނޑުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. އެކަމުގައި އެއްވެސް ނުބައި ކަމެއް ނެތެވެ.
ނަމާދުނުކޮށް ރޯދަހިފުން
އިސްލާންދީނަކީ ފުރިހަމަ ޝާމިލު ދީނެކެވެ. އެ ދީނުގެ ކޮންމެ ރުކްނަކީ އަނެއް ރުކްނަށް ވާގިދޭ ދީނުގެ ބިންގާ ވަރުގަދަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މާތްﷲ އަށް ބިރުވެތިވާ މީހާ ދީނުގައި ކުރަން އަންގަވައިފައިވާ ބައެއް ކަންތައްތައް ކޮށްފައި އަނެއްބައި ކަންތައްތައް އަޅައި މީހަކަށް ނުވާނެއެވެ. ރޯދަހިފާއިރު ނަމާދު ނުކުރާ މީހާ ވާނީ އިސްލާމްދީނުގެ ރުކްނެއް ޤާއިމުކޮށްފައި އެހެން ރުކްނެއް ބިންދައިލާ މީހަކަށެވެ. އެއީ ފޮތުގެ ބަޔަކަށް އީމާންވެފައި އެހެން ބަޔަކަށް ކާފިރުވާ މީހެކެވެ. އެފަދަ މީހުންނަށް ޤިޔާމަތްދުވަހުން ގަދަފަދަ ޢަޒާބު ދެއްވާނެކަމުގެ އިންޒާރު މާތްﷲ ވަނީ ދެއްވައިފައެވެ.
އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްޙަ ވާނެއެވެ. އޭނާއަށް މި ރޯދަތައް ޤަޟާކުރާކަށް ވެސް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެހެނަސް މި ރޯދައިން އޭނާއަށް ލިބޭނީ ކޮން އެއްޗެއް ބާވައެވެ!
އަރެސް ( އެންޑޮސްކޯޕީ ) ހެދުން
މިއީ މަޢިދާގެ ނުވަތަ ގޮހޮރުގައި ފާރު ހުރިތޯ ބެލުމަށްޓަކައި އަނގަ ތެރެއިން ލައިފާ (ނޭވާހޮޅިން، ކާނާ ހޮޅިން) މަޢިދާއަށާއި ގޮހޮރު ތެރެއަށް ވައްދާ ހޮޅިއެކެވެ. މި ހޮޅީގެ އެއްކޮޅުގައި ކެމެރާއެއް ހަރުކޮށްފައި ހުންނާނެއެވެ. އެތެރެ ފެންނަނީ މިކެމެރާގެ ސަބަބުންނެވެ. ތަޙްލީލުތައް ކުރުމަށްޓަކައި ގޮހޮރު ތެރެއިން އެތިކޮޅެއް ނެގުމަށް ޓަކައި އަރެސް ހަދަންޖެހިދާނެއެވެ.
ދަންނަބޭކަލުންގެ ބަސް
1- ޙަނަފީން ވިދާޅުވާގޮތުގައި މި ކަމުގެ ސަބަބުން ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. އެއީ އެހޮޅި ބަނޑުތެރޭގައި ހަރެއްނުލައެވެ. ރޯދަ ގެއްލޭނީ އެތެރެއަށް ދާ އެއްޗެއް ގޮސް ބަނޑުތެރޭގައި ހަރުލި ނަމައެވެ.
2- ކާނާއަކަށް ނުވާތީ މިކަމުގެ ސަބަބުން ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ ބަސްފުޅަކީ މިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރޯދަގެއްލޭނީ ކާއެއްޗެއް އެތެރެހަށްޓަށް ދިޔުމުންނެވެ. އެކަމަކު މި ދުރުމި އެތެރެހަށްޓަށް ވެއްދުމަށްޓަކައި ކާނާއަކަށް ވެދާނެފަދަ މާއްދާއެއް އުނގުޅައިފިނަމަ ރޯދަ ގެއްލޭނެ ކަމާމެދު އެއްވެސް ޚިލާފެއް ނެތެވެ.
ސެންޓުފަދަ މީރުވަސްދުވާ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުން
ރޯދަވެރިޔާ ސެންޓުފަދަ މީރުވަސްދުވާ އެއްޗެހީގެ ވަސް ބެލުމަކުން ގައިގައި އަތަރުލުމަކުން ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. އެހެނަސް މީރުވަސް ދުވާ އެއްޗެހިން ދުންއަޅާ އިރު އެ ދުން ނޭފަތުން އެތެރެއަށްދާ ގޮތަށް ވަސްދަމައިގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ ދުންބުއިންފަދަ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ލަޤީޠު ބިން ޞަބްރާއަށް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ވުޟޫކުރާއިރު ނޭފަތަށާއި އަނގައަށް ފެންލާއިރު މުބާލަޣާ ކުރާށެވެ. ރޯދަވެރިއާ މެނުވީއެވެ. އެހެންކަމުން ސެންޓު ގަޔަށް ޖެހުމާއި ހެދުމަށް ޖެހުމުންނާއި ސެންޓުގެ ވަސް ބެލުމުން އޭނާގެ ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ.
ލޯޝަން، ކްރީމް، ތެޔޮ، ޖެލް ފަދަ އެއްޗެހި އުނގުޅުން
ގައިގައި ތެޔޮލުމުން ނުވަތަ ކްރީމްލުމުން ނުވަތަ ލޯޝަންލުމުން ނުވަތަ ޖެލްފަދަ އެއްޗެއް ހޭކުމުން ނުވަތަ ތަނެއްގައި ރިއްސާތީ ރިހުން ކެޑުވުމަށް ބޭހެއް އުނގުޅުމުން ރޯދަ ނުގެއްލޭނެ ކަމަށް އިބްނު ތައިމިއްޔާ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެއީ މި ތެޔޮ ނުވަތަ ކްރީމް ހަމުގެ ތެރެއިން ލައިފާ ސީދާ ބަނޑަށް ނުދާތީއެވެ. އިސްލާމިކް ފިޤްހު އެކަޑެމީންވެސް ފަތުވާ ދެއްވާފައިވަނީ މިގޮތަށެވެ.މި ޒަމާނުގެ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެވެސް ރައުޔަކީ މިއެވެ.
ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމުން ރޯދަ ގެއްލޭނެ
މިއަދު ގިނަ ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ސިގިރެޓު ބުއިމަކީ ( ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމަކީ) ނުބައި އާދައެކެވެ.އެ ކަމުން އިންސާނާގެ ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުން ލިބޭތީ އެއީ ޙަރާން ކަމެކެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމުން ރޯދަ ގެއްލޭނެއެވެ. އެ ރޯދަ ޤަޟާކުރާން ޖެހޭނެއެވެ. ދުންފަތް އެނދުމުން ނޭފަތުގެ ތެރެއަށް ދުންތައް ޖަމާވެ ކަރުތެރެއިން ލައިފާ އެތެރެހަށްޓަށް ދެއެވެ. އެ ވާނީ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއަށް ދިޔަ މާއްދާއަކަށެވެ. ރޯދަ ގެއްލެނީ މިހެންވެގެންނެވެ.
އިނގިލި ބުއިން
އިނގިލީގައި އެއްޗެއް އުނގުޅައިފައި ނުވާނަމަ އަދި އިނގިލި ބުއިމުގެ ސަބަބުން އެއްޗެއް އެތެރެ ހަށްޓަށް ނުދާނަމަ ރޯދައެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ.
ޢުމުރުން ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ދާއިމީ ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ސަބަބުން ރޯދަހިފުމަށް ނުކުޅެދޭ މީހުން
ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވާގޮތުގައި މުސްކުޅިވެ ގައިބާރު ދެރަވެ ރޯދަހިފުމަށް ނުކުޅެދޭ މީހުންނާއި ފަސޭހަވުމެއްނެތް ދާއިމީ ބޮޑު ބައްޔެއް ޖެހި ރޯދަހިފުމަށް ނުކުޅެދުންތެރިވެފައިވާ މީހުންނަށް ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެ މީހުންނަށް ޖެހޭނީ ފިދްޔަ ދޭށެވެ. އެއީ ކޮންމެ ރޯދައަކަށް ދެ އިރު ކާންދިނުމެވެ. ކާން ދޭނީ އެ މީހެއްގެ ފެންވަރުންނެވެ. ދެ އިރު ކާންދޭން ޖެހެނީ ރަމަޟާން މަހުގައި އޮންނަނީ ރޯދަވީއްލުމާއި ހާރުކެއުން ކަމުގައިވާތީއެވެ.