25 Jan 2024, 14:17
"ހަތަރު ކަމާއި ވަކިވެގެން ނުދާށެވެ. އެއީ ނަމާދު ވަގުތުން އަދާ ކުރުން، ގުރުއާން ކިޔެވުން، ޒިކުރުކުރުން އަދި ރަހިމްގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމެވެ."
***
ޚުޝަލް ކާރުން މިސްރާބު ޖެހީ މީކާއިލް ދިޔަ ކެފޭއަށެވެ. ނާޝިދު އާއި ދެކެވުނު ވާހަކަ މީކާއީލް އާއި ހިއްސާކުރެވުމުން ހިތަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަސައްލީއެއްވެސް ލިބުނެވެ. ހުޝަލްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ގިނަ އަހަރުތައް ވޭތުކުރެވިފައިވަނީ އެކަނިވެރި ކަމުގެ ތެރޭގައެވެ. އާއިލާ އާއި އެކީ ވޭތުކުރެވުނު ދުވަހަށް ވުރެ ދުރުގައި ވޭތުކުރުވުނު ދުވަސްތައް ގިނައެވެ. އަދި ފުރާވަރުގެ އަހަރުތަކުއްސުރެ މެހެކް އާއި އޮތް ލޯބީގެ ގޮތުން އޮތް ގުޅުން ނިމުމަކަށް އައި ހިސާބުން ހުޝަލްގެ ދިރިއުޅުން މުޅިން އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލުނުފަދައެވެ. އަބަދުވެސް ރައްޓެހިންނާއި ބޭރުތެރޭ މީހުންނާއެކީ އުޅުމުގެ އާދަ ނެތް ހުޝަލް އަށް މިއަދު މީކާއީލް ގެ އުކުވެރިކަން ލިބުމަކީ ނަސީބެކެވެ.
"އެއީ އަސްލު ކާކުގެ ގެއެއް؟ ނަބިއްތަ މަރުވި ފަހުންތަ ގެ ލިބުނީ؟" މީކާއީލް އަށް އަހާލެވުނެވެ.
"އެއީ އަސްލު މައި އާންޓްގެ ގެ. މީކާ އަށް ނޭނގޭނެ. މަދީނާ ވިހައިގެން މަންމަ އުޅުނުތާ ކަންނޭނގޭ މަރުވީ..." ހުޝަލް ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލަމުން ބުނެލިއެވެ.
"ނާވިޔާ؟" މެހެކް ދެއްކި ވާހަކަތައް މީކާއީލް އަށް ހަނދާނަށް ގެނެވި އެނަން ބުނެވުނެވެ.
"މީކާ ވަރަށް ކިއުރަސް ދޯ އެބައުޓް އާންޓް ނާވީ. އަހްމަދް ބެ ގެ ފަސްޓް ލަވް އެއީ..." ހުޝަލް އަށް ބުނެވުނީ މީކާއިލް އެ ސުވާލު ކުރަން ބޭނުންވެފައި ހުރިކަން އެނގޭތީއެވެ.
"އެހެންތަ؟ އައި ވޮންޑަރ ވަޓްސް ދެއަރ ސްޓޯރީ. ނާވިޔާ ދައްތަ ގެ ދަރިއެއް ނުހުރޭތަ؟.." މީކާއިލް ބޭނުންވީ ނާވިޔާ އާއި އަހްމަދުގެ ގުޅުމުގެ ކަންތައް ބޮޑަށް އެނގުމަށެވެ.
"އަސްލު ނޭނގޭ ކިހިނެއް ކަމެއްވީ އަހްމަދް ބެ އާއި ނާވިޔާއްތަ އާއި ދެމެދު. އަޑު އިވިފަ ވާގޮތުން ނަމަ އަހުމަދުބެ ބޭރުން ކިޔަވައި ނިމިގެން އައި އިރު ނާވިޔައްތަ ގޮޓް މެރިޑް. ބުނީމެއްނު ސަބީހާއްތަ އެއްގެ ވާހަކަ. ސަބީހާއްތަ ގެ ދަރިއަކާ. އެއީ އަސްލު މައި ކާފަގެ އެރޭންޖްމެންޓެއް ކަމަށް ވަނީ. އެމީހާ ނުވެސް ދެކެން، ކޮންމެވެސް ރަށެއްގަ އުޅޭ މީހެއް ދެން ފަހުން ނާވީއްތަ ގޮވައިގެން ކޮންމެވެސް ރަށަކަށޯ ދިޔައީ....ބައެއް ފަހަރު ނާވީއްތަ އާދޭ މާލެއަށް އެކަނި އެކަމަކު ފަހުން ފަހުން ނާދޭ. ދެން ވަރަށް ގިނަ އަހަރުތަކެއް ފަހުން ބަނޑުބޮޑުވެގެން އައީ މާލެ އަށް....އެކަމަކު ޝީ ޑައިޑް ވިތް ހަރ ބޭބީ....އެންމެ ދެރަވަނީ ނާވީއްތަ ގެ މޫނު ބަލައިލަން ވެސް ނުދެވުނުކަން....ބޯޑިން އަށް ފޮނުވާފަ ހުރީމަ އެ ހަބަރު ވެސް ލިބުނީ ހަފްތާއެއް ވަރު ފަހުން...ނާވީއްތަ ވަރަށް ހެޔޮ ވާނެ...ވަރަށް ކައިންޑް ހާޓެޑް..." ހުޝަލްގެ ހިތުގައި ވީ ރިހުން މޫނު މަތީން ވެސް ފާޅުވެއެވެ.
***
ދޮރު ކައިރީ ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރި މާޒިމް އަށް އުރުޖުވާން ނަމާދުކުރާތަން ފެނުމުން ނޭނގޭ ކަހަލަ ފިނިކަމެއް ހިތައް ވެރިކުރުވިއެވެ. އުރުޖުވާންގެ ހަޔާތުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމާއި ހިތާމަ ކުރި ކަމަކު ނަމާދަށް ފަރުވާ ބަހައްޓާތީ މާޒިމް ހައިރާންކުރުވައެވެ. މިއަދުވެސް ސަބީހާ ދެކެލަން ހޮސްޕިޓަލަށް ދިޔުމުންވެސް ފުރަތަމަ އިސްކުރީ ނަމާދު ކުރުމަށް ކަމުން އެކަން މާޒިމްއަށް ފާހަގަ ވިއެވެ. އަދި ކާރުތެރޭ ޤުރުއާން އަޑުއަހަމުންދިޔަ އިރު އުރުޖުވާންގެ މޫނު މަތީ ފެވިފައިވާ ލުއި ހިނތުންވުން ވެސް ފާހަގަވިއެވެ. ހިތް އެދެމުންދިޔައީ އެ ސޫރަތް މާނަ އާއި އެކީ ބަލައިލުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކޮން ސޫރަތެއް ކަމެއް މާޒިމް އަކަށް ނޭނގޭކަން ދެރައެވެ. ނަމާދުން ނިމި އުރުޖުވާން ސަލާންދިނުމުން މާޒިމް އަވަސް އަވަހަށް ސޯފާ އަށް ދުއްވައިގަތެވެ. ފަހަތުގައި މީހަކު ހުރިކަމުގެ އިހުސާސް އުރުޖުވާންއަށް ވުމުން ސަލާންދީ ނިމުމަށް ފަހު ފަހަތް ބަލާލެވުނު ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހެއް ނެތެވެ. ބޭނުންވާ ހުރިހާ ސާމާނު ހިފައިގެން އުރުޖުވާން ކޮޓަރިން ނިކުމެލީ އެނދުމަތީ ހުރި ކުދި ރޫތައް އަތުން ކުޑަކޮށް އޮމާން ކޮށްލާފައެވެ. ނިކުންނަމުންވެސް ދެތިން ފަހަރު ކޮޓަރިތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގާލެވުނީ ރީތިކޮށް ސާފުކޮށް ތޯ އޮތީ ކަށަވަރުކުރުމަށެވެ.
"ރޫމް އިޒް ރެޑީ....އާ ތުވާލި އަކާއި ދަތް އުނގުޅާ ބުރުސް އެތާ ސޯފާގައި ބޭއްވިން....އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް ބޭނުންވާނަމަ ޓެކްސްޓް މީ..." އިސް ޖަހާލައިގެން ހުރެ އުރުޖުވާން ބުނެލިއެވެ. އަދި އަވސް ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި ސަބީހާގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ދޮރު ލެއްޕީ މާޒިމް އަށް އެއްޗެއް ނުބުނެވެނީހެވެ.
"ތޭންކްސް........" މާޒިމް ބުނެލިއެވެ. ނަމަވެސް އުރުޖުވާން ދިޔަލެއް ހަލުވި ކަމުން އަޑުނީވޭނޭ ކަން މާޒިމް އަށް އެނގި ކުޑަކޮށް ރަކިވެފައި ހުރެވުނެވެ.
ސަބީހާގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެ އަތުގައި ހުރި އެއްޗެހި އެނދުގައި ބަހައްޓާލަމުން ސަބީހާ މަތީން އުރުޖުވާން ފެންކަޅިވާން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް ސަބީހާ އަބަދުހެން އުރުޖުވާން އަށް ދޭ އެއް ނަސޭހަތް ކަމުގައި ވާ "ކެތްތެރީންނާއެކު ﷲ ވޮޑިގެންވާކަން" ހަނދާންވެ ﷲ އަށް ޙަމްދު ކުރެވުނެވެ. ޙަޔާތުގައި ލިބޭ ކޮންމެ އުފަލަކާއި ހިތާމަ އަދި އެ ހުރިހައިކަމެއްގެ ދެމެދުގައި ހިނގައިދާ އިހުސާސްތަކަކީ އިންސާނާ އެކަމަކަށް ﷲ އަށް ޙަމްދުކޮށް ޝުކުރުވެރިވާންޖެހޭނެ ކަމެއްކަމަށް އުރުޖުވާން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެ ނާޒުކު ހިތުގައި އަޅާ ވޭން ތަޙައްމަލް ކުރެވެނީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެ ވާގިފުޅާއެކީއެވެ. ފެންވަރައި އަވަދިވެ ނިމިގެން އިސްތަށިގަނޑު ފުނާ އަޅަން ހުރެ ލޯގަނޑުން ފެންނަމުންދިޔަ ކަރުގަ އަޅާފައިވާ ފަށުގައި އަތް ބީއްސާލެވުނެވެ. އެންމެ ފަހުން ސަބީހާ ދެއްކި ވާހަކަތައް ކަންފަތުގައި ގުގުމާލިއެވެ. މާޒިމް އާއި ކައިވެނި ކުރަން އޭނާގެ މަންމަ ކުރި ވަސިއްޔަތެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އުރުޖުވާން އަށް އޭނާގެ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ހަގީގަތް އެނގެން ބޭނުންވިއެވެ.
އުރުޖުވާންގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމުން ވަރަށް އަމާން ތަނެއްގެ އިހުސާސްކުރެވުނެވެ. މުޅި ކޮޓަރި އެއްކޮށް ހުދު ކުލައިގައި ހުރި އިރު ސާފުތާހިރުކަމުގެ ލާމަސީލެކެވެ. ހުދު ކުލަ ނޫން އެހެން އެއްވެސް ކުލައެއް އެތަނުން ނުފެނެއެވެ. މުޅި ކޮޓަރީގައި ހުރީ ގާޑެނިޔާ މަލުގައި ދުވާ މީރު ވަހެކެވެ. މާޒިމް އަށް އެންމެ މީރުވަސްދުވާ މަލަކީވެސް އެއީ އެވެ. މާޒްވިލާގެ ހަނދާންތައްވެސް އާ ކުރިވިއެވެ. އެއީ އެ ގޭގެ ބަގީޗާގައިވެސް އެ މާ ހެދިފައި ހުންނައިރު މުޅި އެތަން އެއްވަސް ކުރުވާ ވަހެއްކަމުގައި ވާތީއެވެ. އުރުޖުވާންގެ ކޮޓަރީގައި އެއްޗެހި ގިނަވެފައި ނުހުރެއެވެ. އުރުޖުވާންގެ މިޒާޖާއި ގުޅޭ ކަހަލަ މިނިމަލިސްޓިކް ގޮތެކެވެ. މާޒިމް ފާހާނާއަށް ވަދެ ތާޒާ ވެލައިގެން އައިސް އެނދުގައި ޖައްސާލަމުން ފޯނު ހުޅުވާލިއިރު މަދީނާ ކުރިން ކޮށްފައި ހުރި މެސެޖްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރި ކައިވެނީގެ ފޮޓޯ ހުޅުވާލެވުނެވެ. މާޒިމް އަށް ބޭއިޚްތިޔާރުގައިވެސް ހިނިތުންވެލެވުނީ އުފާވީމައެވެ. ނަމަވެސް އަމިއްލަ ނަފްސު ކުށްވެރިކުރުވާން މާކަ ގިނަ އިރެއް ނުނަގައެވެ. އުރޖުވާން އަށް ދެރަގޮތެއް ހެދުނީ ބާއޭ ހިތައް އަރަނީއެވެ.
***
ވެއްޓިފައި އޮތް މަދީނާ އަށް އެހީތެރިވުމަށް ކެނާންއަށް ދުއްވައިގަނެވުނެވެ. ކެނާން އަންނަން ދެން މަދީނާއަށް ހީވީ ފައިގައި މީހަކު ހިފައި ބާރުކޮށްގެން ހުރިހެންނެވެ. ކާރުން އައި އިރު ޖެއްސި ޕްރޭންކުގެ ސަބަބުން ކެނާން ކައިރީ އެ ވާހަކަ ބުނަން އިތުރަށް ފަސް ޖެހެވުނެވެ.
"ކިހިނެއްވީ؟ މާ ބޮޑަށް ވަރުބަލިވީ ދޯ....އަވަހަށް ރެސްޓް ކޮށްލަން ހިނގާ......." ކެނާން މަދީނާ ތެދުވަން އެހީތެރިވަމުން ބުނެލިއެވެ.
"އާނ...އެކަމަކު ކުޑަބެ...މިރޭ މާ އާ ވީމަ ހީނުވޭ އެކަނި އޮވެ ނިދޭނޭ ހެނެއް...ކުޑަބެ ކޭން ސްޓޭއި ވިތް މީ...އޯކޭތަ؟" މަދީނާ ނުކެރި ހުރެފައިވެސް އެދެވުނެވެ.
"އާނ އޯކޭ...ކުޑަބެ އެހެންވީމަ ތި ރޫމް ގަ....ހިނގާ ދޯ ބަލާލަން ދާން ރޫމް" ކެނާން ހުރީ ހުރިހާ ތަނެއް ބަލައިލަން ކެތްމަދުވެފައެވެ.
މާޒްވިލާގައި ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ވެސް ހަދާފައިވަނީ ތަނަވަސް ބޮޑު ކޮޓަރިތަކެކެވެ. ވިންޓޭޖް ފަރުމާކުރުންތަކެކެވެ. މަދީނާ ވަރުބަލިވެފައިކަން ހީވުމުން ކެނާން ނިންމީ މާދަމާ ހަމަޖެހިގެން ދެން ގޭތެރޭގެ އެހެންތަންތަން ބަލާލުމަށެވެ.
"ޔޫ ނޯ...މާޒް ވަރަށް ފޫހިވާނެ ސިޑިން އަރަންވީމަ....ތިރީގަ ހުންނަ ގެސްޓު ރޫމްތަކުން ރޫމެއްގަ ކަންނޭނގެ މާޒް އުޅެން ބޭނުންވާނީ..." ކެނާން ހިނިގަނޑަކާއެކު ބުނެލިއެވެ.
މަދީނާ ވެސް ހިނގަނޑެއް ޖަހައިލާ އެއްބައިވެލިއެއް ކަމަކު ހިތުތެރޭގައި ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބިރުވެރިކަމުގެ އިހުސާސްތަކެވެ. މަދީނާގެ ކޮޓަރި ދޮރު ކައިރީ ހުރި ފޮށިތައް ކެނާން ވައްދައިދެމުން ބޮޑު ކޮތަޅެއް ފޮށިތަކުގެ ކައިރީގައި ވީތަން ފެނުނެވެ.
"މި ކޯޗެއް؟" ކެނާން އަށް އަހާލެވުނެވެ.
"ނޭނގޭ....ތި ކޮތަޅު ގެނެވުނު ހަނދާނެއް ނުވޭ...ކޯޗެއް އޮތީ؟" މަދީނާ ވެސް އެ ކޮތަޅުގައި އޮތް އެއްޗެއް ބަލަން ހުޅުވާލިއެވެ.
"މައި ޓެޑީ.." ވަރަށް ހައިރާންކަމާއި އެކު ލޯ ބޮޑުވެފައި ހުރެ މަދީނާ އަށް ބުނެވުނެވެ.
މަދީނާ އަށް އޭގެ އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަ ވާން ފެށިކަން އެނގުންވީ ސަބީހާ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދެވުނު ރޭގައި ކަންތައް ހިނގި ގޮތުންނެވެ. އެރޭ މަދީނާ ހޭނެތިފައިވަނިކޮށް ހޭ އެރީ ފަޖުރަށް ބަންގި ދިން އަޑާށް ކަމުން އަވަހަށް ތެދުވެ ބުދުގައި ޓޭޕް އެޅުމަށްފަހު ކޮތަޅަކަށް ލައި ޑަސްބިނަށް ލީ ވެސް ހަމަ މަދީނާގެ ދެއަތުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އެ ބުދު ހަމަ އެކޮތަޅުގައި މާޒްވިލާގައި އޮތުމުން މަދީނާ ގެ ހިތް ބިރުން ވިރިގެންދިޔަފަދައެވެ. އެ ހަނދާންތަކު ތެރޭގައި އުވެއިސް ގެ ސޫރަ އޭގެ ތެރެއަށް ދެމިގަނެ އެ އަމިއްލަ އަށް މަދީނާ އާއި ވާހަކަދެއްކި ހަނދާންވެ ގައިން ހީބިހި ނެގިއެވެ. އަތުން އެ ބުދު ދޫވުމުގެ ކުރިން އޭގެ ލޯ ދިއްލުނީ މަދީނާއަށެވެ.
"މީ އެއްކަލަ ޓެޑީ ދޯ....މި ވެސް ޕެކް ކޮށްގެންނެއްނު މިއައީ...ކުޑަބެ ނުވެސް ދެކެން މީތި ގެނައި ތަނެއް ވެސް...ސިއްރުން ކާރު ޑިކީ ތެރެއަށް ދޯ ލީ..." ސަމާސާ ކޮށްލަމުން ކެނާން އަށް ބުނެވުނެވެ.
ގަބުވެފައި މަދީނާއަށް ހުރެވުނު ތަންވެސް ނޭނގުނު ކަހަލައެވެ. ބޮލަށް އެނބުރުންވެސް އަރައިގެން ދިޔުމުން ދޮރުގައި ހިފުނެވެ. ކެނާން ވަރަށް ކަންބޮޑުވެ މަދީނާ އެނދުގައި ބާއްވާލަދިނެވެ. އަތްވެސް ހީވީ ގަނޑުފެން ގަނޑެއްހެންނެވެ. އެއްޗެއް ކާލުމަށް އެދުމުންވެސް މަދީނާ ދެކޮޅުހަދައި ނިދާލުމުން ރަނގަޅު ވާނެ ކަމަށް ބުނަމުންދިޔައެވެ. މަދީނާގެ ހޭންޑް ބޭގުގައި އޮތް ކުޑަ ފެންފުޅިން ފެން ކޯވަރެއް ބޯލުމަށް ފަހު ލޯމަރައިލައިގެން އޮށޯވެލީއެވެ. ކެނާން އެ ކޮޓަރީގައި އިން ސޯފާގައި ޖައްސާލުމަށްފަހު ސޫރަތުލް ބަޤަރާ ޖައްސާލީ ކުޑަކޮށް އަޑުހަރު ކޮށެވެ. މަދީނާ ވެސް ބަލިވުމުން ޤުރުއާން އަޑުއަހައިލުމުން ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ހިތުގައި ނިޔަތް ބާއްވައިގެންނެވެ.
"ކުޑަބެ....ކުޑަކޮށް އަޑު މަޑުކޮށްލަ ދެވިދާނެތަ؟ ހެޑޭކް ވާތީ.."މަދީނާ އަށް ޤުރުއާން އަޑުއިވުމުން އުނދަގޫ ވާންފެށިއެވެ. އަދި ބާލީސް ބޯމަތީ އަޅައި ބާރު ކޮށްލެވުނެވެ. ބުޅަލެއްގެ ރުއިމުގެ އަޑުވެސް ގަދަވާންފެށީ ހަމަ އެއިރެވެ. ކެނާންގެ ހިތް ވެސް ބިރުގަންނަންފެށީ ދެނެވެ. ނަމަވެސް ޤުރުއާން ކަނުލައި އަޑުއަހައިގެން ހުރުމަށް ހިތުގައި އަޒުމް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ނުނިމޭ