20 Jan 2024, 23:30
އިސްލާމް އާބާދު (20 ޖަނަވަރީ 2024): އީރާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު ހިނގި ދެބަސްވުންތަކާއި ބަދަލުކުރި ހަމަލާތައް ނިމުމަކަށް ގެނަސް އީރާނާއެކު އޮންނަ އިސްލާމީ އުޚުއްވަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުންތައް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އަލުން ރަނގަޅުކުރަން ނިންމިކަން ޕާކިސްތާނުން އިއުލާން ކޮށްފިއެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ޖިއޮ ޓީވީ އާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާ ބުނާގޮތުން އީރާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު ހިނގި ދެބަސްވުންތައް ނިމުމަކަށް ގެނެސް އީރާނާއެކު އޮންނަ އިސްލާމީ އުޚުއްވަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުންތައް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އަލުން ރަނގަޅުކުރަން ނިންމީ ޕާކިސްތާނުގެ ވަގުތީ ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރުލްހައްގު އާއި ސިފައިންގެ ވެރިޔާ އާއި ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުގެ އިސްވެރިޔާ ހިމެނޭގޮތަށް ރޭގައި ބޭއްވި ކުއްލި ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ.
މި ބައްދަލުވުމުގައި ބޮޑުވަޒީރުވަނީ އީރާނާއެކު އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އިތުރު ކުރިމަތިލުމަކަށް ނުދާން ނިންމައި ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި ޖެހުނު މައްސަލަތައް ހައްލުކޮށް ޑިޕްލޮޓިކް ގުޅުންތަކަށް އެރި ލޮޅުންތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްވެސް ނިންމާފައިކަން އަލްޖަޒީރާ ހާމަކުރެއެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރު މުރުތަޟާ ސުލާންޖީ ވިދާޅުވިގޮތުގައި އީރާނަކީ ރަނގަޅު އަވަށްޓެރިއެކެވެ. އީރާނާއެކު ގުޅުންތައް ގޯސްކޮށް ބޭއްވުމަކީ ޕާކިސްތާން އެދޭކަމެއް ނޫނެވެ. އެެހެންކަމުން އީރާނާއެކު އޮންނަ އިސްލާމީ އުޚުއްވަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުންތައް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އަލުން ރަނގަޅުކުރަން ނިންމިކަން ޕާކިސްތާނުން މިހާރުވާނީ ރަސްމީ ސިފައެއްގައި އީރާނަށް އަންގާފައެވެ.
ޕާކިސްތާނާއި އީރާނާ ދެމެދު މައްސަލަ ޖެހުނީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އީރާނުގެ ހަތިޔާރުއެޅި ބާޣީ ޖަމާއަތެއްކަމަށްވާ "ޖައިޝުލްއަދްލު" ޖަމާއަތުގެ އަމާޒުތަކަކަށް (ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައިވާ އެޖަމާއަތުގެ އަމާޒުތަކަކަށް) އީރާނުން ހަމަލާދީ އެޖަމާއަތުގެ ބައެއް މީހުން މަރާލައި އެޖަމާއަތުގެ މަރުކަޒެއް ހަލާކުކޮށްލުމުންނެވެ.
މި ހަމަލާތައް އީރާނުން ދިނީ "ޖައިޝުލްއަދްލު" ޖަމާއަތުން އީރާނުގެ ފުލުހުންގެ މަރުކަޒެއްގައި ބޮމެއް ގޮއްވާލައި 11 މީހަކު މަރާލުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އީރާނުން "ޖައިޝުލްއަދްލު" ޖަމާއަތަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ދެ ކުޑަކުދިން މަރުވެ އާންމުންގެ އިތުރު ހަތަރު މީހުން ޒަޚަމްވިކަމަށް ބުނެ ޕާކިސްތާނުންވަނީ ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ދެގައުމުގެ ސަރަހައްދީ ރޮނގުގެ ކައިރީގައިވާ އީރާނުގެ ސަރަހައްދަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ.
މީގެއިތުރުން ޕާކިސްތާނުންވަނީ އީރާނުގެ ހަމަލާތައް ކުށްވެރިކޮށް ބަޔާނެއްނެރެ ހަމަލާތަކުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އީރާނުން އުފުލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެ ރުޅިވެރިކަން ފާޅުކޮށް އެގައުމުގައި ހުންނަވާ އީރާނުގެ ޝާޒްދިއެފެއާ އެ ގައުމުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއަށް ހާޒިރުކޮށްފައެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނުންވަނީ ތެހެރާންގައި ހުންނަވާ ޕާކިސްތާނުގެ ސަފީރުވެސް އަނބުރައި ގައުމަށް ގެނައުމަށް ނިންމާފައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިނިންމުން ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާ ބުނިގޮތުގައި އެގައުމުގެ ހަމަލާތައް އަމާޒުކުރީ އީރާނުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކެއްގެ މަރުކަޒުތަކަށެވެ. މިއީ އީރާން ސަރުކާރަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއެއް ނޫނެވެ.
ޕާކިސްތާނުން މިހެން ބުނި ނަމަވެސް އެ ގައުމުން އީރާނުގެ ސަރަހައްދީ ރޮނގުގެ އެތެރޭގައިވާ ބައެއް ތަންތަނަށް ހަމަލާދީފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ "ޖައިޝުލްއަދްލު" ޖަމާއަތަށް އަމާޒުކޮށް އީރާނުން ދިން ހަމަލާތަކާމެދު ރުޅިއައިސްގެން އެހަމަލާތަކަށް ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުންކަމަށް ވަނީ ބެލެވިފައެވެ.
އީރާން ބުނިގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ ތިން އަންހެނަކާއި ހަތަރު ކުޑަކުދިން މަރުވިއެވެ. އީރާނުން މިހަމަލާތައް ކުށްވެރި ކުރިނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ހަމަލާތަކަށް ރައްދުދީ މައްސަލަ އިތުރަށް ހޫނުކުރަން މަސައްކަތްކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ހަމަލާތަކާމެދު ހިތާމަކުރާކަން އީރާނުގެ ޚާރިޖިއްޔާއިން ހާމަކުރިއެވެ.
އީރާނާއި ޕާކިސްތާނުން ހަމަލާތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެދެގައުމުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރުންވަނީ ސްވިސްޓްޒަލޭންޑްގެ ޑާވޮސްގައި ކުރިޔަށްދާ ބައިނަލްއަގްވާމީ އިގްތިސާދީ ފޯރަމްގެ އަރިމަތީގައި ބައްދަލުވެސް ކުރައްވާފައެވެ.
އެއްގައުމު އަނެއްގައުމަށް ހަމަލާދިން ނަމަވެސް ކޮންމެ ގައުމަކުންވެސްވަނީ މިއީ އަނެއް ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތަށް ނުރައްކާ ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ދިން އުދުވާނީ ޙަމަލާތަކެއް ނޫން ކަމާއި މިއީ ކޮންމެ ގައުމެއްގައިވެސް ހަރަކާތްތެރިވާ އަނެއްގައުމުގެ ހަނގުރާމަވެރި އަދި ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތަކަށް ދިން ޙަމަލާތަކެއް ކަމުގައެވެ.
އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި އަސްކަރީ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެބާރު ކަމަށްވާ އީރާނާއި ޕާކިސްތާނުން ހަމަލާތައް ބަދަލުކުރުމުން ތުރުކީއާއި ޗައިނާފަދަ އެދެގައުމާ ޚާއްސަ ގުޅުންތައް އޮންނަ ރަހްމަތްތެރި ގައުމުތަކުންވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް އެދެގައުމުގެ މެދުގައި މެދުވެރިއެއްގެ ބައި އަދާކޮށްގެން އެދެގައުމު ސުލްހަ ކުރުވަން މަސައްކަތްކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބިކަން ހާމަކޮށްފައެވެ.
ޕާކިސްތާނަކީ ނިއުކްލިޔާ ބާރެކެވެ. އީރާނަކީވެސް ނިއުކްލިޔާ ގާބިލްކަންކުރި ގައުމެކެވެ. އީރާނުގައި ނިއުކްލިޔާ ހަތިޔާރު ހުރިކަން ޔަގީންނުވި ނަމަވެސް އީރާނަކީވެސް ބޭނުންނަމަ ނިއުކްލިޔާ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ ގައުމެކެވެ.
މިދެގައުމަކީވެސް ހަތިޔާރުގެ ގިނަ ވައްތަރުތަކެއް އަމިއްލަ ޓެކްނޮލޮޖީގައި އުފެއްދުމުގެ ފަންނީ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ ދެގައުމެވެ. ހަތިޔާރުގެ ބޮޑު އިންޑަސްޓްރީއެއް އޮންނަ ދެގައުމެވެ. ދުނިޔޭގެ އަސްކަރީ ބާރުގެ ތިލަފަތުގެ 10 ވަނާގައި ޕާކިސްތާން އޮންނައިރު އީރާން އޮންނަނީ ދުނިޔޭގެ ބާރުގެ ތިލަފަތުގެ 13 ވަނާގައެވެ.