08 Feb 2023, 13:34
ދިމިޝްގު (8 ފެބްރުއަރީ 2023): މިދިޔަ ހޯމަދުވަހު ތުރުކީގެ ދެކުނަށް އައި ބިންހެލުންތަކުގައި އެ ގައުމަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކާ ދާދިއެއްވަރުގެ ގެއްލުންތަކެއް ސީރިޔާއަށްވެސް ލިބުނު ކަމަށްވެއެވެ.
ނަމަވެސް ސީރިޔާއަކީ 13 އަހަރުވި ދާޚިލީ ހަނގުރާމައިގައި މުޅިން ހަލާކުވެ ސުންނާފަތިވެ އަދި 13 އަހަރުވަންދެން އިންސާނީ ކާރިސާއެއްގެ ގެތޭރައި އޮތްގައުމެއްކަމުން ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ސީރިޔާއަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް އަދިވަނީ ދެނެގަނެވޭނެގޮތް ނުވެފައެވެ. މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ ކަންކަން ތުރުކީގައި ކުރިއަށް ދާގޮތާ ގާތްކުރާ މިންވަރަކަށްވެސް ސީރިޔާގައި އެކަން ކުރިޔަކަށް ނުދެއެވެ.
ބިންހެލުމުގައި ގެއްލުންތައް ލިބުނު ސީރިޔާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަކީ ސީރިޔާ ސަރުކާރު ވައްޓާލަން މަސައްކަތްކުރާ ހަނގުރާމަވެރިންގެ އަތްދަށުގައިވާ ސަރަހައްދުތަކެއްކަމަށް ވުމަކީވެސް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސީރިޔާގައި ވަކި ބޭފުޅަކު ވެރިކަމުގައިި ހުރުމުން ސީރިޔާއަށް އެހީވުމަށް އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުން ފަސްޖެހޭ މައްސަލައަކީވެސް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.
މީގެއިތުރުން އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕުން ސީރިޔާއާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަކީވެސް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުންނާ އަދި އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކާ އަދި ދުނިޔޭގެ އެހެން ބައެއް ގައުމުތަކުން ސީރިޔާއާ ގުޅުންތައް ކަނޑާލާފައި އޮތުމަކީވެސް ސީރިޔާއަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ލިބުމަށް އެޅިފައިވާ ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
ނަމަވެސް ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކާރިސާތަކާ މުއާމަލާތްކުރުމުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ އީރާނުންނާއި ރަޝިއާއިންވަނީ ސީރިޔާއަށް ބޮޑެތި އެހީތަކެއް ވެދޭންފަށާފައެވެ. މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ ފަންނީ ޓީމުތައްވެސް ވަނީ ފޮނުވާފައެވެ. މީގެއިތުރުން ސީރިޔާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އިންސާނީ އެހީގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ބޭރުގެ ޖަމްއިއްޔާ ޖަމާއަތްތަކާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުން މިހާރުވަނީ ސީރިޔާއަށް އެހީތެރިކަމުގެ އަތްތައް ދިއްކުރަން ފަށާފައެވެ.
ބިންހެލުމުގައި ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް
ބިންހެލުންތަކަށް ދެދުވަސްވެފައިވާއިރު ތުރުކީންވަނީ ވެއްޓިފައިވާ އިމަރާތްތަކުގެ ދަށުން ގާތްގަނޑަކަށް 8،000 މީހުން ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް މިއާ ގާތަށްވެސް ސީރިޔާގައި ވެއްޓިފައިވާ އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުން މީހުން ސަލަމަތް ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. މިއާއެކު ސީރިޔާގައި ވެއްޓިފައިވާ އިމަރާތްތަކުގެ ދަށުން މީހުން ދިރިތިއްބައި ސަލާމަތްކުރުމުގެ ފުރުސަތުވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިވެފައެވެ. މިފުރުސަތު އޮންނަނީ އާންމުގޮތެއްގައި ތިން ދުވަހުގެ މުއްދަތަށްކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ތުރުކީގެ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދަށް އައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުމުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު މިހާރުވަނީ 8،000 އަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ. ޒަޚަމްވި މީހުންގެ އަދަދުވަނީ 37،000 އަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ. މީގެތެރޭގައި މި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ސީރިޔާގެ އުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކުން މަރުވި މީހުންނާއި ޒަޚަމްވި މީހުންވެސް ހިމެނެއެވެ. ތުރުކީގެ ބިންހެލުމުގައި ތުރުކީގެ ސަރަހައްދުތަކުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދުވަނީ 6،000 އާ ގާތަށް ގޮސްފައެވެ. ޒަޚަމްވި މީހުންގެ އަދަދުވެސްވަނީ 34،000 އަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ.
ސީރިޔާއިން މަރުވިކަމަށް މިހާާތަނަށް އެނގުނު މީހުންގެ އަދަދު އުޅެނީ 2،000އަށްވުރެ މަތީގައެވެ. ޒަޚަމްވި މީހުންގެ އަދަދު އުޅެނީ ތިންހާހުން މަތީގައެވެ. މިހާގިނައަދަދެއްގެ ބަޔަކު އެއްފަހަރާ ޒަޚަމްވުމާ އަދި ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެފައިވާއިރު އެމީހުން ވަޅުލުމުގެ ކަންތަކާ އަދި ވެއްޓިފައިވާ އެތަށް ހާސް އިމާރާތެއްގެ ދަށުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ކުރަންޖެހިފައިވާ ބުރަ އަދި ގިނަ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެން އެ ދެ ގައުމުގެ ސިއްހަތާބެހޭ ނިޒާމުވަނީ ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައެވެ.
ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ އެތައް ހާސް ބަޔަކާއި ޒަޚަމްވެފައިވާ އެތަށްބަޔަކުވެސްވަނީ އަޅައި ނުލެވި ދޫކޮށްލެވިފައެވެ. ވެއްޓިފައިވާ އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުން އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ރޯއަޑު ހުއްޓުމެއްނެތި އިވެމުންދާއިރު މިއީ އިންސާނުންގެ ހިތްފަޅައިގެންދާފަދަ ހިތްދަތި އަޑުތަކާއި މަޒަރުތަކެކެވެ.
ވެއްޓިފައިވާ އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުގައިވާ އެތަށްހާސްބަޔަކު ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ ތިރީހަށްވުރެ ގިނަ ގައުމުން ތަޖުރިބާކާރުންގެ ސަތޭކައެއްހާ ޓީމު މިހާރުވަނީ ކަމާބެހޭ ސާމާނާއެކު ތުރުކީއަށް ފޮނުވާފައެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މިކާރިސާގެ ބޮޑުކަމާއަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ކުޑަމިންވަރެކެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ދުނިޔޭގެ އެތައް ގައުމަކުންވަނީ ޒަޚަމްވެފައިވާމީހުންނަށް އަވަސްފަރުވާދޭ ވަގުތީ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ތަފާތު ބޭސްތަކާއި ސިއްހީ އާލާތްތަކާ ވަގުތީ ހިޔާވަހިތަކާއި ގެއްލިފައިވާ މީހުން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ ކުއްތާއާއި އެނޫންވެސް ސާމާނު ތުރުކީއަށް ފޮނުވާފައެވެ. ނަމަވެސް މިވަރާ ގާތްކުރާ ވަރުގެ އެހީތެރިކަމެއްވެސް ސީރިޔާއަކަށް ނުލިބެއެވެ.