ރާއްޖެ-އީޔޫ ފުރަތަމަ ޕާޓްނަރޝިޕް ޑައިލޮގް ބޭއްވީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ ފުށުއަރާ މާއްދާތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ބެލެވޭ ސަމޯއާ އެގްރީމެންޓުގައި ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ބައިވެރިވުމާ ގުޅިގެން ކަމަށް، ބްރަސްލްސް ޓައިމްސް އިން ރިޕޯޓު ކޮށްފި އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއާއި ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން (އީޔޫ) އާ ދެމެދު ބޭއްވި ފުރަތަމަ "މޯލްޑިވްސް – އީޔޫ ޕާޓްނަރޝިޕް ޑައިލޮގް" ބާއްވާފައިވަނީ 2026 ފެބުރުވަރީ 9 ވަނަ ދުވަހު މާލޭގަ އެވެ.
ޔޫރަޕިއަން އެކްސްޓަރނަލް އެކްޝަން ސަރވިސް (އީއީއޭއެސް) އާ ހަވާލާދީ، ދެ ފަރާތުން ހޯމަ ދުވަހު ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، މި ބައްދަލުވުމަކީ 2020 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ބާއްވަމުން އަންނަ ސީނިއަރ އޮފިޝަލުންގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މަޝްވަރާތަކެއް ކަމަށެވެ. މި ޑައިލޮގް ބާއްވާފައި ވަނީ، އެފްރިކާ، ކެރީބިއަން އަދި ޕެސިފިކްގެ ގައުމުތަކާއެކު އީޔޫއިން ބާއްވާ ގުޅުންތައް ބަޔާންކުރާ "ސަމޯއާ އެގްރީމަންޓް" ގައި 2024 ޖުލައި 1 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖެއިން ސޮއިކުރުމާ ގުޅިގެންނެވެ.
މި ބައްދަލުވުމުގައި ޑިމޮކްރެޓިކް ގަވަރނަންސް، އިންސާނީ ހައްގުތައް، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް، ކަނޑުގެ ސަލާމަތާއި ސަރަހައްދީ ރައްކާތެރިކަން، ވިޔަފާރި، މަސްވެރިކަން އަދި ދެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުޅާދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރެވުނު ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
ދެ ފަރާތުން ވެސް ވަނީ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތަކާއި އަސާސީ ހައްގުތަކުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވާލާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، މަދަނީ ޖަމިއްޔާތަކަށް ފުރުސަތުތައް ފަހިކޮށްދިނުމުގެ މުހިންމުކަން ހިމެނެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ސިޔާސީ، އިގްތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ފަހަކަށް އައިސް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދެ ފަރާތުން ޚިޔާލު ބަދަލުކުރިއެވެ. މިގޮތުން އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ތަރައްގީކުރުމާއި، މާލީ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމާއި، ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި، ޑިޖިޓަލް ޓްރާންސްފޯމޭޝަން، ތައުލީމީ ދާއިރާ އަދި އިގްތިސާދު ސިންދަފާތު ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރެވުނެވެ. ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް އީޔޫއިން ދޭ އެއްބާރުލުމަށް ރާއްޖެއިން ވަނީ ޝުކުރު އަދާކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 2025 ނޮވެމްބަރު މަހު ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރި އީޔޫގެ އިލެކްޝަން އޮބްޒަވޭޝަން ފޮލޯ-އަޕް މިޝަންގެ ހުށަހެޅުންތައް ހިމެނެއެވެ.
ވިޔަފާރި، ސަލާމަތީ ކަންކަން އަދި މޫސުމީ އެއްބާރުލުން، އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން ސިވިލް އެންޑް ޕޮލިޓިކަލް ރައިޓްސް (އައިސީސީޕީއާރް) ގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ގައުމެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، އެ މުއާހަދާގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ އިލްތިޒާމުތަކަށް ފުރިހަމައަށް އަމަލުކުރުމަށް އީޔޫއިން ރާއްޖެ އަށް ބާރުއެޅި ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
ތަމްރީނުތައް ދިނުމާއި، ކަނޑުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހިންގާ "ކްރިމާރިއޯ" ޕްރޮގްރާމް ފަދަ ސަރަހައްދީ މަޝްރޫއުތަކަށް އީޔޫއިން ދޭ އެހީތެރިކަން ރާއްޖެއިން ބަލައިގަންނަކަން ހާމަކުރިއެވެ. މި ޕްރޮގްރާމަކީ ކަނޑުގެ މުހިންމު މަގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ޕްރޮގްރާމެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާނުގައި ސިފަކޮށްފައިވެއެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގައި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުތަކުގައި ސަލާމަތީ ދާއިރާއިން އޮންނަ އެއްބާރުލުން އިތުރަށް ބަދަހިކޮށް ފުޅާކުރެވޭނެ ގޮތްތައް ދެ ފަރާތުން ވަނީ ދެނެގަނެފައެވެ.
ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން، ރާއްޖެ އާއި އީޔޫއާ ދެމެދު އޮންނަ ދެފަރާތުގެ ވިޔަފާރި ފުޅާކުރުމަށާއި، ރާއްޖޭގެ މަހުގެ އުފެއްދުންތަކަށް އީޔޫގެ ބާޒާރުގައި ފަސޭހައިން ފުރުސަތުތައް ހޯދުމާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރެވުނު ކަމަށާއި، މީގެ އިތުރުން، ޓެރިފްގެ ހުރަސްތަކާ ގުޅޭގޮތުންނާއި، އިންވެސްޓްމަންޓްތައް އިތުރުކޮށް ދިގު މުއްދަތުގެ ކުރިއެރުން ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ އިސްލާހުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް ވާހަކަދެކެވުނު ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
މޫސުމީ ވިލުންތެރިކަމާއި ދިރުންތަކުގެ މުއްސަނދިކަން ހިމާޔަތްކުރުމަކީ ވެސް މި ބައްދަލުވުމުގެ އެޖެންޑާގައި ހިމެނުނު މުހިންމު ކަމެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި "މޯލްޑިވްސް އެނުއަލް އެކްޝަން ޕްރޮގްރާމް 2025" ގެ ދަށުން ހިންގުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ "ކޮމިއުނިޓީ ބޭސްޑް މެންގްރޫވް ޕްރޮޓެކްޝަން އެންޑް ރިހެބިލިޓޭޝަން އިން ދަ މޯލްޑިވްސް" މަޝްރޫއަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ އެއްބަސްވުން ހިމެނެއެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ކަނޑޫފާތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް އިތުރު 4 މިލިއަން ޔޫރޯ ލިބޭނެ ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެއެވެ.
އީޔޫގެ "ކޮޕަރނިކަސް" ސެޓެލައިޓް ސިސްޓަމުން ދުނިޔެ އޮބްޒާވްކޮށްގެން ހޯދާ މައުލޫމާތުތައް ރާއްޖެއަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އީޔޫއިން ހުށަހެޅިއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޔޫރަޕްގެ ގިނަ ގައުމުތަކަކަށް ވިސާއާ ނުލައި ދަތުރުކުރެވޭ "ޝެންގެން ވިސާ" އިން އިސްތިސްނާވާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެ ހިމެނުމަށް ރާއްޖެއިން އެދިފައިވެއެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގައި އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ މަސްރަހަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، އދ. އިސްވެ އޮންނަ ގޮތަށް، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި އުސޫލުތަކަށް ބޯލެނބުމަށް ދެ ފަރާތުން ވެސް އެއްބަސްވި އެވެ. އަދި 2027 ވަނަ އަހަރު ބްރަސަލްސްގައި ދެވަނަ "މޯލްޑިވްސް – އީޔޫ ޕާޓްނަރޝިޕް ޑައިލޮގް" ބޭއްވުމަށް ވެސް މަޝްވަރާ ކުރެވުނު ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
މި ބައްދަލުވުމުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓެވީ ރާއްޖޭގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ ފާތިމަތު އިނާޔާ އާއި، ޔޫރަޕިއަން އެކްސްޓަރނަލް އެކްޝަން ސަރވިސްގެ އޭޝިއާ އެންޑް ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ ޑެޕިއުޓީ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ޕައޯލާ ޕަމްޕަލޯނީ އެވެ.