19 މެއި 2020 - 08:56
މަންމަ އޮތީ ކެންސަރު ބަލީގެ އެންމެ ފަހު ސްޓޭޖްގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފަ އެވެ. މާ ދުރު ނޫން ހިސާބެއްގައި، އެހެން އެނދެއްގައި، ލޯފަން ދޮންބައްޕަ އޮތެވެ.
"މިއޮތީ ދޮންބައްޕަ، މި އޮތީ މަންމަ،" ވީޑިއޯ ކޯލެއްގައި، މުހައްރިމް އަބޫބަކުރު އޭނާގެ ދޮން ބައްޕަ، އަހުމަދު ނިޒާމް އާއި މަންމަ މަރިޔަމް އިސްމާއިލް ދައްކާލި އެވެ.
އެ ދެ މީހުން ވެސް ތިބީ ފެންނަ ފެނުމުގައި މާޔޫސްކަން މަތީގަ އެވެ. އުންމީދު ގެއްލިފަ އެވެ.
އޭނާ އާއި ކޮއްކޮ އުފަންވީއްސުރެ ދިރިއުޅެމުން ދިޔައީ، މުހައްރިމް ބުނާ ގޮތުން ބައްޕަގެ އެހީއެއް ނެތި އެވެ. ކޮއްކޮ އާއި އޭނާ އަށް ވެސް ރަނގަޅު ތައުލީމެއް ނުލިބެ އެވެ. އުޅެން ޖެހުނު ނިކަމެތި ހާލު ސިފަކުރަމުން މުހައްރިމް ބުނި ގޮތުގައި، "ގޭގައި ކާނެ ތައްޓެއް، ކައްކާނެ ތެއްޔެއްހާ ހިސާބު ވެސް ނެތެ"ވެ.
މަންމަ އާއި ބައްޕަ ވަރަށް ކުޑައިރު ވަރިވުމާ ގުޅިގެން، 2006 ހިސާބުގައި މަންމަ ވަނީ ތ. ހިރިލަންދޫން ލޯފަން މީހަކާ އިނދެ، އަމިއްލަ ރަށް، ލ. މާވަށް ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ.
"އެހެންވެ އާއިލާގެ އެހެން ބައެއް މީހުންނާ އެކު ހިރިލަންދު އަށް ދޮން ބައްޕަގެ ގެ އަށް އަޅުގަނޑުމެން ވެސް ބަދަލުވީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
ހިރިލަންދު އަށް ބަދަލުވެ، ދުވަސްގަނޑެއް ފަހުން އޭނާގެ ވަޒީފާ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުން ސިވިލް ވަޒީފާއެއް ހަމަޖެހުނެވެ. އޭގެ ކުރިން އެ މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައީ ފަޅު ގޭގޭގަ އެވެ. އަދި ދޮންބައްޕަ އަށް ގޯއްޗެއް ލިބި، އެތަނުގައި ގެއެއް ހަދައިގެން އުފާވެރިކަމާ އެކު ދިރިއުޅެމުން އައެވެ. އަދި ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ލިބި، އެ މުސާރައިން ގޭތެރޭގެ ކަންކަން މަޑުމަޑުން ހަމަޖެހެމުން ދިޔަ އެވެ. ދެ އަހަރެއް ވީއިރު، ދިރިއުޅުން މަޑުމަޑުން ރަނގަޅުވާން ފެށި އެވެ. އެކަމަކު، ހީވެސް ނުކުރާ ގޮތަކަށް ދެން ފެނުނީ އެހެން ރާޅެއް ބިންދާލިތަނެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އުންމީދު ކުރަމުން އައި އުފާވެރި ދިރިއުޅުން މުޅިން އެހެން މިސްރާބަކަށް ޖެހީ އެވެ. އޭނާ އަށް ލިބުނީ އަސަރުކުރުވަނިވި ޚަބަރެކެވެ.
"އެއީ އަޅުގަނޑު މީހަކާ އިންތާ ތިން ވަނަ މަސް. އެ ދުވަހު އަޅުގަނޑަށް ލިބުނީ މަންމަގެ އަނގައިގެ ކެންސަަރު ހުރިކަން،" 31 އަހަރުގެ ޒުވާނާ ކިޔައިދިނެވެ.
"ވަގުތުން ފުރައިގެން ބޭރަށް ދާން ޖެހުނީ. މުޅި ދިރިއުޅުން އެހިސާބުން އަނެއްކާ ވެސް މި ބަދަލުވީ. ދޮންް ބައްޕަ ވެސް ބަލަން މި ޖެހުނީ އަޅުގަނޑަށް."
މަންމަ، ހިރިލަންދޫ ތަރިވިދާގޭ މަރިޔަމް، 56، އަށް އަނގައިގެ ކެންސަރު ޖެހުމާ އެކު ގޭތެރޭގެ ކަންކަމާ ދެން އުޅެން ފެށީ މުހައްރިމް އެވެ. ލޮލަށް ނުފެންނަ ދޮން ބައްޕަގެ ކަންކަމާ ވެސް ހަވާލުވީ އެވެ. ނުކުޅެދޭ މީސްމީހުން ގޮވައިގެން އުޅުމަކީ މުހައްރިމް ބުނާ ގޮތުން މާ ކުރިން ވެސް ކުރަމުން އައި ކަމަކަށް ވާތީ، މިކަންކަން ކުރަން ޖެހުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ޝަކުވާއެއް ވެސް ނެތެވެ. އަދި އެއީ ބުރަ ކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ.
"އަޅުގަނޑުގެ ހަޔާތުގައި އުމުރުން 12 އަހަރުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު ނުކުޅެދޭ ހަތް މީހަކު ވާނީ ބަލަހައްޓައިފައި. ރަށުގައި އުޅުނު އިރު ވެސް އަދި މިހާރު ވެސް އެ މީސްމީހުން ތަންތަނަށް ގެންދިއުމާއި ކާން ދިނުމާއި ފާހާނާކޮށްދީ ހަދުވަން. އެ މީހުންގެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ބެލެނިވެރިޔަކީ އަޅުގަނޑު. އެހެންވެ މިއީ ބުރަ ކަަމެއް ކަމަކަށް ދުވަހަކު ވެސް ނުދެކެން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އެކަމަކު އޭނާ އަށް ބުރަ ކަމަކަށް ވީ ފައިސާގެ ދަތިކަމެވެ. މުޅި ގޭތެރެ ފަގީރުކަމާ ދިމާއަށް އެނބުރިފައި އޮތް އިރު އެކަންކަން ފޫބެއްދުމަށް ޓަކައި "ނާށިގަނޑު ހިފައިގެން" މަގުމައްޗަށް ނުކުންނަން ޖެހުމަކީ، އޭނާ ބުނާ ގޮތުގައި ހަޔާތުގައި ކުރަން ޖެހުނު އެންމެ ވޭން ހުރި މަސައްކަތެވެ.
"އަޅުގަނޑުގެ މިހާރު އެބަތިބި އަންބަކާއި ދެ ދަރިން ވެސް. އެ މީހުންނަށް ހަރަދުކުރާކަށް ވެސް މިހާރަކު ނޯވޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް. މަންމަ ގޮވައިގެން ބޭރަށް ދާން ޖެހޭތީ ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް މި ހޭދަވަނީ އެކަމަށް. އަނެއްކޮޅުންް މަންމަ ގޮވައިގެން މާލެ އާއި ބޭރަށް ވެސް ދަަނީ އަޅުގަނޑު. އޮފީހުން ޗުއްޓީ އޮންނަނީ ހުސްވެފައި. އިރުއިކޮޅާ ނޭޕޭ ލީވް ނަގަންޖެހޭ. އެހެންވެ މުސާރަ އަށް ވެސް ލިބޭ އެއްޗެއް ނޯވޭ ވަރަށް ގިނަފަހަރަށް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އެކި ފަރާތްތަކުގެ އެހީއާ އެކު މަރިޔަމަށް ބަރާބަރަށް ފަރުވާ ކުރަމުން ދިއުމާ އެކު އޭނާގެ ހާލަތު މަޑުމަޑުން ރަނގަޅުވަމުން ދިޔަ އެވެ. އަދި 2013 ގައި ކެންސަރު ބަލިން މަރިޔަމް މުޅިންް ރަނގަޅުވި ކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ޑޮކްޓަރުންް ދިނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މީގެ ދެ އަހަރު ކުރިން މަރިޔަމް އަށް ލައްވާލީ ކުރިއަށްވުރެ ވެސް މާ ވޭން ގަދަ ކެންސަރަކާ އެވެ. އެއީ ބްރެސްޓް ކެންސަރެވެ. މުހައްރިމް ބުނިި ގޮތުގައި، މަންމަ ވެސް އެ ވާހަކަ ނުބުނެ ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް ފެނުނީ، އެއްބައި ގިރިގެން ފޭބިތަނެވެ.
"އެންމެ ފަހުން އޮޕަރޭޝަންކޮށް އެއްބައި ވަކިކޮށްލަން ޖެހުނީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ. "އޭރު ވަރަށް ބޮޑެތި ވޭންތަކުގައި މަންމަ އުޅުނުތަން އެންމެ ކައިރިން ފެނުނު. އަތުގެ އިނގިލިތަކުގެ ކުރި ވެސް ފަޅަފަޅައިގެން ގޮސް ދޮސް ނުކުމެގެން ދިޔައީ. އެއީ ވަރަށް ހިތްދަތި މަންޒަރެއް."
އޭގެ ފަހުން، މިވީ ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މަރިޔަމް ޖެހެނީ ދާއިމީކޮށް ބޭސް ނަގާށެވެ. އަދި ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ޖެހެ އެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި ހިރިލަންދޫ ސިއްހީ މަރުކަޒުން ކެންސަރު ޕޭޝަންޓުންނަށް އެއްވެސް ފަރުވާއެއް ނުދޭތީ، ކިރިޔާ ކަމެއް ވެލިޔަސް ދެން ޖެހެނީ އެ އަތޮޅު ވޭމަންޑު އަށް ދާށެވެ.
"ދެން މި ޖެހެނީ ކޮންމެ ފަހަރަކު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން 1000ރ. އަށް ލޯންޗެއް ހިފައިގެން ވޭމަންޑު އަށް ދާން. މިއީކީ މަށަކަށް ހިޔެއް ނުވޭ ބުރުމާ ގާސިމަށް ވެސް ކުރެވޭ ވަރުގެ ހަރަދަކަށް ވާނެހެނެއް،" މަންމަގެ ފަރުވާގެ ހަރަދުތަކުގެ ތަފުސީލުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.
ހުޅުމާލޭ ހޮސްޕިޓަލަށް ދައްކަން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މަންމަ ގޮވައިގެން މާލެ އާދެ އެވެ. އެ ހޮސްޕިޓަލުން ކެންސަރުގެ ޓެސްޓްތައް ހެދެން ނެތުމާއި ދެ އަހަރު ވެގެން ދިއުމާ އެކު ކެންސަރުގެ ސްޓޭޖް ދެނެގަތުމަށާއި ފަރުވާ ހޯދަން މަރިޔަމް ވީހާ އަވަހަކަށް ބޭރަށް ގެންދަން މުހައްރިމް ބޭނުން ވެ އެވެ. އެކަމަށް ޓަކައި ވީހާ އަވަހަކަށް ފުރަން މުހައްރިމް ވަނީ މި ލޮކްޑައުންގެ މަހެއްހާ ދުވަސް ކުރިން މާލެ އައިސްފަ އެވެ.
"ތަންކޮޅެއް ކުރިން މާލެ އައީ ވެސް ބޭނުންވާ ފައިސާ ލިބޭތޯ. އެތައް ބަޔަކަށް ފައިސާ އަށް އެހީ އަށް އެދުނިން، އޭގެ ޖަވާބުތަކުގެ އިންތިޒާރުތަކުގައި ހުއްޓާ މާލެ ލޮކްޑައުން ކުރުމާ އެކު، ދެ ވަނަ ދުވަހު އެނބުރި ރަށަށް މި އައީ،" އޭނާ ރަށުގައި ހުރެ ބުންޏެވެ.
މަރިޔަމްގެ ބޭހުގެ ބޮޑު ބައި މިހާރު ވެސް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނީ އާސަންދައިންނެވެ. އެކަމަކު އާސަންދަ އިން ދެނީ ހަމައެކަނި ބޭހުގެ ހަރަދާއި ފަރުވާގެ ހަރަދު އެކަންޏެވެ. ދެން ދެނީ އަހަރަކު ދެކޮޅު ޓިކެޓެވެ. އެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެވަނަ ނުވަތަ ތިން ވަނަ ފަހަރަށް ދާން ވެއްޖެ ނަމަ ޓިކެޓް ނުލިބޭ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
"އެންމެ ފަހުން ވެސް އާސަންދަ އިން ބުނަނީ ޓިކެޓެއް ނެތޭ ދެވޭކަށް. ބޭހުގެ ހަރަދު ހަމަޖައްސައިދޭނެއޭ. ދެން އަޅުގަނޑު ބުނެފިން އެހެންވިއްޔާ ކަލޭމެން މަންމަ ގޮވައިގެން ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކާފައި ގެންނާށޭ ވެސް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"މި ކަންކަން ވަމުންދާ ގޮތުން ވަރަށް ރުޅި ގަދަވޭ. ދެރަ ވެސް ވޭ. އެހީއެއް ވާނެ މީހަކު ނެތް އަޅުގަނޑުމެން ކަހަލަ މީހުންނަކަށް. އާދޭސް ވެސް ކުރެވޭނީ ވަކި ވަރަކަށްތާ ދޯ."
މުހައްރިމް ބުނާ ގޮތުން އެންމެ ފަހުން ވެސް ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ދިޔައީ ބޭރަށް ދާން މާލެ އައިސް، ހުޅުމާލޭގައި ރާނާ ސިމެންތި ޖަހައިގެން ހޯދި ވިއްސަކަށް ހާސް ރުފިޔާ އިންނެވެ.
"އެކަހަލަ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން މި ފައިސާ ލިބެނީ. ދެން މީގެ އިތުރުން ލިބިފައި އޮތީ ވަގުތު ނޫހުގެ ފަންޑާއި ސަންގެ ކުލުނު ފަންޑުން އެކަނި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"އާސަންދައިން ކުރާ ހަރަދާ ގާތްގަނޑަކަށް ހަމަ އެއްވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ވެސް ކުރަން އެބަ ޖެހޭ ގިނަ ފަހަރު. ކެއުމާއި ހުރުމާއި މިހެން ގޮސް ގިނަ ހަރަދުތަކެއް ހިމެނޭ."
މުހައްރިމް ބުނީ އޭނާ ބޭނުން ވަނީ މާ ބައިވަރު ފައިސާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުން ކެންސަރު ބަލި މީހަކު ގޮވައިގެން ބޭރަށް ދާއިރު ފައިސާގެ ގޮތުން ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު "މަޅިއަރަ" އެވެ.
"މީގެ ދޮޅު އަހަރެއް ވަރު ކުރިން ބެންގަލޫރަށް ގޮސް ހުއްޓާ ވެސް އެތާނގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްވެ ފައިސާ ހުސްވެގެން ދިޔައީ. އެފަހަރު ސަލާމަތްވީ ރަށު ކައުންސިލުން ރަށުގައި ފަންޑު ފޮއްޓެއް ހުޅުވައިގެން. އެފަހަރު ލިބުނު ސޯޅަ ވަރަކަށް ހާސް ރުފިޔާ. އޭރު އަޅުގަނޑު ވާނީ އެކޮޅުގައި ހުރެފައި މީހެއްގެ އަތުން 8،000ރ. ވެސް ނަގައިގެން އެކޮޅުގައި ހަރަދުކޮށްފައި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
ގޭގައި ކުރަން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއްހެން ކުރަމުން، ބަލި ދެ މީހުންގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަނީ މުހައްރިމެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުން ނުކުޅެދުމުގެ އިތުރުން ދޮންބައްޕަ ވެސް މިހާރު ބައްޔެވެ. ލޭމައްޗަށް ދިއުމާއި އެހެން ބައެއް ބަލިތަކަށް ވެސް ދޮންބައްޕަ ވަނީ ހުށަހެޅިފަ އެވެ.
"ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް މި ކުރަނީ އަޅުގަނޑު. އަނެއްހެން ތަނަކަށް ދާން ވިޔަސް، ކަމެއް ބޮޑުވިޔަސް ހުރީ ހަމަ އަޅުގަނޑު އެކަނި. ފައިސާ ހޯދަން ވެސް މިޖެހެނީ އަޅުގަނޑަށް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
މި ލޮކްޑައުންގެ ތެރޭގައި މަރިޔަމް އަށް ބޭސް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނެތި، ގަވައިދުން ކާ ބޭސްތައް ވެސް ހުސްވުމާ މިހާރު ވަނީ ގާތްވެފަ އެވެ. އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް އޭނާ ބޯގޮވައިފައި ހުރީ ލޮކްޑައުން ހަމަ ނިމޭއިރު މަންމަ އަށް ފުރައިގެން ދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުން، އަތުގައި އެއްޗެއް ނެތި، މަންމަ ދެން ސަލާމަތް ކުރެވޭނީ އެހެން މީހުންގެ އެހީތެރިކަމުންނެވެ.
"ހަގީގަތަކީ މީހުން އެހީއެއް ނުވޭ ވަރަށް މަދު ހާލަތެއްގައި ނޫނީ. މިހާރު ވެސް ވަރަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުގައި ވެސް އެދެވިއްޖެ. ޖަވާބެއް ނުލިބޭ. އެކަމާ އަޅުގަނޑު މި ހުރީ ބޯގޮވާފައި. ކޮންމެ ގޮތެއް ހަދާފައި ވިޔަސް އަޅުގަނޑު ބޭނުން މަންމަ ސަލާމަތް ކުރަން. މަންމަ މަރުވާތަން ދެކޭކަށް ބޭނުމެއް ނޫން. އަޅުގަނޑު އެދެނީ ވީހާ ގިނަ ބައެއްގެ އެހީ އަށް."
މުހައްރިމްގެ މުޅި ދިރިއުޅުންހެން މަންމަ އަށް ޓަކައި ގުރުބާން ކުރަމުންދާ ކަން ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެ އެވެ. އެ ގުރުބާނީ އޭނާގެ މަންމަ ވެސް އަދި ދޮންބައްޕަ ވެސް ހިތުގެ އަޑިން ގަބޫލުކޮށް ޝުކުރު އަދާކުރެ އެވެ. ދޮންބައްޕަ، ނިޒާމް ބުނި ގޮތުން "ދަރިންނަކީ އެއީ" އެވެ. އަދި މަރިޔަމް ބުނަނީ އެއީ "މީހަކަށް ލިބޭނެ އެންމެ ރަނގަޅު ދަރި" ކަމަށެވެ.
މުހައްރިމް އަށް އެހީވެދޭން ބޭނުން ނަމަ - ފޯން: 9846805 އަށް ގުޅުއްވުން އެދެމެވެ. އޭނާގެ އެކައުންޓް ނަމްބަރަކީ 7730000007681 އެވެ.