23 ނޮވެމްބަރ 2022 - 09:19
ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. ހާއްސަކޮށް އުމުރުން ދުވަސްވުމުން، އެކަން ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލެއް ނުކުރާނެ އެވެ. އެކަމަކު ސ. މަރަދު އަށް އުފަން ހަސަން ރަޝީދު، އޭނާގެ ކުޑައިރުގެ ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް މިހެދީ 64 އަހަރުގަ އެވެ. އޭނާ ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރީ އެންމެ ހަތް މަހުގެ މަސައްކަތުންނެވެ.
އެޑްމިން ދާއިރާގައި ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަސައްކަތްކުރި ރަޝީދަކީ މަރަދޫ އަވަށު އޮފީހުގައި އެސިސްޓެންޓް ޑައިރެކްޓަރަކަށް އުޅުމަށް ފަހު، މީގެ އަހަރެއްހާ ދުވަސްކުރިން ރިޓަޔާވި މީހެކެވެ. ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އެންމެ ކުޑައިރުން ފެށިގެން ވެސް އޭނާގެ ހުރެ އެވެ. އެކަން ކާމިޔާބުނުވެ، އޭރު އޮތީ ވަޒީފާގައި އުޅުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ހުންނަ ގޮތުންނެވެ. އެކަމަކު ސިއްހީ ހާލަތު ހުރި ގޮތުން ވަޒީފާ އިން ރިޓަޔާވުންވީ، އުމުރުން ދުވަސްވިޔަސް އޭނާގެ ކުޑައިރުގެ ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށް ހުޅުވުނު ދޮރަކަށެވެ.
ރަޝީދަކީ އާންމުކޮށް ގުރުއާން ހިފްޒުކޮށްދޭ ނުވަތަ ހިތުދަސްކޮށްދޭ ޕްރޮގްރާމުތަކާ މުޅިން ތަފާތުކޮށް، އަޒްހީލް އަހުމަދު ހިންގަމުން އަންނަ ހިފްޒު ޕްރޮގްރާމް މެދުވެރިކޮށް ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރި މީހެކެވެ. މިހާރު ވެސް 500 އަށް ވުރެ ގިނަ ބައިވެރިންނާ އެކު ހިންގަމުން އަންނަ އެ ޕްރޮގްރާމުގައި ރަޝީދު ބައިވެރިވީ ޑިސެމްބަރު މަހުގަ އެވެ.
"އަޅުގަނޑާ އެކު ވަޒީފާގައި އެއް ތަނެއްގައި އުޅޭ މީހެއްގެ ފަރާތުން މި ޕްރޮގްރާމުގެ ވާހަކަ އަޑު އިވިގެން ބައިވެރިވީ. އޭރަކު ހިތަކަށް ނާރާ މިކަން [ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރުން] މިހާ އަވަހަށް ވެދާނެއެކޭ،" ރަޝީދު، "މިހާރު" އަށް ބުންޏެެވެ.
އޭނާ ބުނީ ޕްރޮގްރާމު ފެށިއިރު މިއީ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ހިތަށް ވެސް ނާރާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ހިތުދަސްކުރުމުގެ ބައި ފަށައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަތަރު ސަފްހާ އަށް ވުރެ ގިނައިން ދަސްވާން ފެށުމުން ރަޝީދަށް އުއްމީދު އާވި އެވެ.
"ޝައުގުވެރިވެގެން ކުރީމަ މިއީ ވަރަށް ފަސޭހަކަމެއް. އަޒްހީލު ވިދާޅުވީ ދުވާލަކު ހަތަރު ސަފްހާ ދަސްވާނެއޭ. އެކަމަކު އެއަށް ވުރެ ގިނައިން ދަސްވާން ފެށީ. ހަމަހާ ބައިގެ ތެރޭގައި މުޅި ގުރުއާން ހިތު ދަސްކުރެވިއްޖެ."
ރަޝީދު ބުނި ގޮތުގައި ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެ މީހުންގެ މަސައްކަތަކަށްވީ އެކި ސޮފްހާތަކުން އެކި ތަންތަން ފާހަގަކުރުމެވެ. އެގޮތަށް ހަތިމުގެ އެއްކޮޅުން އަނެއްކޮޅަށް ދެ ތިން ފަހަރަށް ހެދި އެވެ. އަދި ފަރިތަކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއް ވެސް ދެތިން މަހަށް ކުރިއަށް ދިޔަ އެވެ. އެކަންކަމަށް ފަހު، އޭނާ ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރަން ފެށީ މެއި މަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ.
މަރަދޫގެ ބައެއް މިސްކިތްތަކުގައި އިމާމުވެ ނަމާދު ވެސް ކުރަމުން އަންނަ، ރަޝީދު ވަނީ މި ޕްރޮގްރާމުގެ ކުރިން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރަން މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ. އެއީ މީގެ ހައެއްކަ އަހަރު ކުރި އެވެ. ހަތިމުގެ ކުރީކޮޅުންނާއި ފަހަތުން ތިން ފޮތް އޭނާ ދަސްކުރި އެވެ. އެކަމަކު މުރާޖާނުކުރެވޭތީ ދަސްކުރި ބައި ވެސް ހުރީ ހަނދާން ނެތިފަ އެވެ.
"އެ ބައިތައް [ހިތު ދަސްކުރި ބައި] ވެސް މުރާޖާ ނުކުރެވޭތީ ހަނދާން ނެތިފައި ހުރީމަ އަލުން މި ޕްރޮގްރާމުގައި ބަގަރާ ސޫރަތުން ފަށައިގެން ދަސްކުރަން ފެށީ،" ރަށު ކަތީބެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އުޅުނު ރަޝީދު ބުންޏެވެ.
ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރި ރަޝީދު ބުނާ ގޮތުގައި މިކަން އޭނާއަށް ކާމިޔާބުވުމަކީ ޒުވާނުންނަށް މިކަން މާފަސޭހައިން ކާމިޔާބުވާނެ ކަމުގެ ހެއްކެވެ. އެހެންވެ، ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު މި ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެ ހިފްޒުކުރުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައަށް ވެސް އޭގެ ފައިދާ ކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް އޭނާ ދެކެ އެވެ.
"މިސްކިތްތަކުގައި ވެސް ރޯދަ މަހުގައި ބޭރު މީހުންގެ ގެނެސްގެން ތަރާވީސްކުރުން މިއޮންނަނީ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކުދިން ހިތުދަސްކުރާ ނަމަ، އެ ހަރަދު ވެސް ސަލާމަތްވާނެ. މިކަމަށް ސަމާލުކަން ދީގެން މިކަން ކޮށްފި ނަމަ މިއީ ދެ ދުނިޔޭގައި ލިބޭނެ ކާމިޔާބެއް."
ރަޝީދުގެ ކާމިޔާބީގެ ފަހަތުން ފެނިގެންދަނީ އަޒްހީލްގެ މި ޕްރޮގްރާމު ވެސް ކާމިޔާބީ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު ހިސާބުގައި އަޒްހީލް މި ފެށި ޕްރޮގްރާމުން މިހާތަނަށް ފަސް ވަރަކަށް ބައިވެރިން ގުރުއާން ހިތުދަސްކޮށްފައިވެ އެވެ.
ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރުމަށް ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ހާފިޒަކު ބޭނުންކުރައްވާ މެތަޑެއްގެ ޓެސްޓް ބުރު ރާއްޖޭގައި ކާމިޔާބުވެ، އަޒްހީލް މި ހިންގާ ޕްރޮގްރާމަކީ ސަރުކާރުގެ އެހީއެއް ނެތި ހިންގާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ. އޭނާއަށް ލިބޭ އާމްދަނީން އާއި އެކި ތަންތަނުން ހޯދާ އެހީން ޕްރޮގްރާމަށް ދެކޮޅު ޖައްސަމުން އަންނައިރު ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް މި ޕްރޮޖެކްޓް މެދުވެރިކޮށް ޙިފްޡްކޮށްދިނުމަކީ އޭނާގެ މަގްސަދެވެ.
އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށް ގެންދާ އެ ޕްރޮގްރާމުގައި ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުން މީހުން ބައިވެރިވެފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު އަޒްހީލަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ދުވަހެއް ދުވަހަށް ތަރުހީބު ބޮޑުވަމުންދާ މި ޕްރޮގްރާމަށް އެހީ ހޯދުމަށް އޮތް ދައްޗެވެ.
އެ ޕްރޮޖެކްޓްގައި ބައިވެރިވާން ބޭނުންވާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެ، މިވަގުތު އެ ޕްރޮޖެކްޓް ހިންގަމުންދަނީ ހަތަރު ޓީޗަރަކު ނަގައިގެންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ތަޖުވީދު އިލްމުން މާސްޓާސް ހާސިލުކޮށްފައިވާ ދެ ޓީޗަރަކާއި ދެ ހާފިޒުން ހިމެނެ އެވެ. އަދި އިދާރީ ކަންކަމުގައި ވެސް ދެ މުވައްޒަފުން އުޅެ އެވެ.
"އަޅުގަނޑަކީ ތަނަވަސް މީހަކަށް ނުވާތީ އާއި ޕްރޮގްރާމަށް އޮތް ތަރުހީބު ބޮޑުވެ ޓީޗަރުން ނަގައިގެން އުޅޭތީ މިހާރު މި މަސައްކަތަކީ ހަރަދު ހިނގާކަމަކަށް ވެފައި މިއޮތީ. ޖަމިއްޔާގެ މެމްބަރުންގެ ޗަންދާ އިންނާއި ގާތް ދެތިން ބޭފުޅަކު ދޭ އެހީ އިން މެނޭޖް މިކުރަނީ،" އަޒްހީލް ވިދާޅުވި އެވެ.
މިއީ އޮންލައިންކޮށް ހިންގާ ކްލާސްތަކަކަށް ވާތީ އެކަމަށް ހިންގާ ހަރަދުގެ އިތުރަށް ކްލާސްތަކުގައި ކިޔަވައިދޭން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްސަށް ވެސް ގިނަ ހަރަދުތަކެއް ހިންގަ އެވެ. އެކަމަކު ބައިވެރިންގެ އަތުން ފީއެއް ނަގައިގެން އެ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ ވިސްނުން އަޒްހީލް ނުގެންގުޅޭއިރު އޭނާގެ އެދުމަކީ މި އިހުލާސްތެރި މަސައްކަތަށް ކޮންމެެވެސް ބައެއްގެ އެހީއެއް ލިބި، ގިނަ ބަޔަކަށް މި ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމެވެ. ޑިސެމްބަރުގައި އާ ބެޗެއް ފެށުމަށް އޭނާ މަސައްކަތް އެ ކުރަނީ އެ އުއްމީދުގަ އެވެ.