31 އޯގަސްޓް 2022 - 10:21
ކުރީގެ ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ރައީސް އެންމެ ފަހުން ފުރުއްވި މިޚައިލް ގޮރްބަޗޯވް ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ އާލާސްކަންފުޅަށް ފަހު، އުމުރުފުޅުން 91 އަހަރުގައި ރޭ އަވަހާރަވެއްޖެ އެވެ.
ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނަށް ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ އިސްލާހުތައް ތައާރަފްކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން ފިނި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި، ރައީސް ގޮރްބަޗޯވް އަވަހާރަވީ ސެންޓްރަލް ކްލިނިކް ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓްކޮށް ފަރުވާ ދެމުން ގެންދަނިކޮށެވެ. އޭނާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، ރަޝިޔާގެ ރައީސް ލަޑިމިއާ ޕުޓިން ވަނީ، ގޮރްބަޗޯވްގެ އާއިލާ އަށް ތައުޒިޔާ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
ގޮރްބަޗޯވް އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގެ ލީޑަރުން ގެންދަވަނީ ތައުޒިޔާ ވިދާޅުވަމުންނެވެ. އެ ގޮތުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑެން ނެރުއްވި ކުރު ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ ގޮތްބަޗޯވްއަކީ "ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ތަޞައްވުރެ ގެންގުޅުއްވި ބޭފުޅެއް" ކަމަށެވެ.
"ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ލީޑަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، އޭނާ ވަނީ، ދެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރުތައް މަދުކުރުމަށާއި، ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރުގެ ވާދަވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެދިއެދި ތިބި އެތައް ބަޔަކަށް ތަސައްލީއެއް ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް، (އެމެރިކާގެ ކުރީގެ) ރައީސް ރޭގަންއާ އެކު މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައި."
ރައީސް ބައިޑެން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގޮރްބަޗޯވްގެ އިސްލާމީ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ސުލްހަވެރި ދުނިޔެއަކަށް މަގުފަހިވެ، އެތައް މިލިއަން ބަޔަކަށް ބޮޑު މިނިވަންކަމެއް ލިބިގެން ދިޔަ އެވެ.
ޔޫރަޕިއަން ކޮމިޝަންގެ ރައީސް އުރްސުލާ ވޯން ދޭލަޔާން ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ފިނި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި ގޮރްބަޗޯވް އަދާކުރެއްވި ދައުރުގެ ސަބަބުން މިނިވަން ޔޫރަޕަކަށް މަގު ތަނަވަސްވެގެން ދިޔަ ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާގެ އެ މުހިންމު މަސައްކަތް ވިލާތުގެ ގައުމުތަކުން ހަނދާން ނައްތައިނުލާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ރައީސް ގޮރްބަޗޯވްއަކީ ކުރީގެ ސޮވިއެޓް ޔުނިއަންގެ ފަގީރު ދަނޑުވެރި އާއިލާއަކަށް، މާޗް 2، 1933ގައި އުފަންވި ބޭފުޅެކެވެ. ތައުލީމީ ހަޔާތުގެ ދުވަސްތައް ފުރިހަމަ ކުރެއްވީ ވެސް ބައްޕައާ އެކު ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި އަވަދިނެތި އުޅުއްވަމުންނެވެ.
ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގައި ވެރިކަން ކުރަމުން އައި ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީއާ ގޮރްބަޗޯވް ގުޅިވަޑައިގަތީ 1952 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އެއަށް ފަހު 1955 ވަނަ އަހަރު މޮސްކޯ ޔުނިވަސިޓީން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހާސިލު ކުރެއްވި އެވެ. އަދި ޔުނިވަސިޓީ ތެރޭގެ ރަހްމަތްތެރިއެއް ކަމަށްވާ ރާސިއާ ޓިޓަރެންކޯއާ ކާވެނި ބައްލަވައިގަތެވެ.
ރަޝިޔާގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ސްޓަވްރަޕޯލް ސަރަހައްދުގެ ދަނޑުވެރިކަމާ ބެހޭ އިދާރާގެ ވެރިޔާގެ މަގާމަށް، 1960ގެ ކުރީކޮޅު ގޮރްބަޗޯވް އައްޔަންކުރެވުނެވެ. އަދި 1960ގެ އަހަރުތައް ނިމިގެން ދިޔަ އިރު، ސްޓަވްރަޕޯލް ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ އިސް ވެރިޔާގެ މަގާމު އޭނާ އަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ.
ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމުގައި ގޮރްބަޗޯވް ގެންގުޅުއްވި ކާމިޔާބު ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން، ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅާ އޮފީސް ކަމަށްވާ ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ އިސް ދެ ބޭފުޅުން ކަމަށްވާ މިޚައިލް ސުސްލޯވް އާއި ޔޫރީ އަންޑްރޮޕޯވްގެ ނަޒަރު، ގޮރްބަޗޯވް އަށް ހުއްޓުނެވެ. އަދި ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ސެންޓްރަލް ކޮމިޓީ އަށް 1971 ވަނަ އަހަރު ގޮރްބަޗޯވް އިންތިޚާބުކޮށް، ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ރަޝިޔާގެ ސިޔާސަތު ފެތުރުމުގެ ޒިންމާ އޭނާއާ ހަވާލު ކުރެވުނެވެ.
އެ ގޮތުން އެކި ގައުމުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ފަހު، 1978 ވަނަ އަހަރު އެނބުރި ރަޝިޔާ އަށް ވަޑައިގެން، އެ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ ސެންޓްރަލް ކޮމިޓީގެ ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމު އޭނާ އަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އަދި ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ލިއޮނިޑް ބްރެޒްނޭވް، ނޮވެމްބަރު 1982 ގައި އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، އެ މަގާމަށް ގޮރްބަޗޯވްގެ އެންމެ އަރިސް އެއް ބޭފުޅާ ކަމަށްވާ ޔޫރީ އަންޑްރޮޕޯވް އައްޔަންކުރުމާ އެކު، ގޮރްބަޗޯވްގެ ނުފޫޒާގައި ބާރު ގަދަވެގެން، ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ ބައެއް ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިއާސަތު ބެލެހެއްޓުން ވެސް ގޮރްބަޗޯވްއާ ހަވާލު ކުރެވުނެވެ.
ފެބްރުއަރީ 1984 ގައި ޔޫރީ އަންޑްރޮޕޯވް އަށް ހާޓްއެޓޭކެއް ޖެހިވަޑައިގެން، ބަލި އެނދުގައި އޮންނެވި އިރު، އޭނާ ވަނީ ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމަށް ގޮރްބަޗޯވް އައްޔަން ކުރެއްވުމަށް ވަސިއްޔަތް ކުރައްވައިފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެ މަގާމަށް ގޮރްބަޗޯވް މާ ޅަ ކަމަށް، ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ މެމްބަރުންނަށް ގަބޫލުކުރެވި، އެ މަގާމަށް ކޮންސްޓަންޓީން ޗެރްނެންކޯ އައްޔަންކުރި އެވެ.
ޗެރްނެންކޯ އޭރުވެސް ހުންނެވީ ސިއްހީ ގޮތުން މާ ދުޅަހެޔޮ ހާލަތެއްގައި ނޫން ކަމުން، ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ ގިނަ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ފުރުއްވަމުން ގެންދެވީ ގޮރްބަޗޯވް އެވެ. ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވެސް، ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނަށް ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސޯދީ އިސްލާހުތައް ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާތީ، ޕާޓީގެ އިސް ވެރިންގެ މެދުގައި އޭރުވެސް ގޮރްބަޗޯވްއާ މެދު ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހިތްހަމަނުޖެހުމެއް އޮވެ އެވެ.
މާޗް 10، 1985 ގައި ޗެރްނެންކޯ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ނުފޫޒު ގަދަ ލީޑަރެއް އަދި ޚާރިޖީ ކަންކަމުގެ އެންމެ އިސް މޭސްތިރި ކަމަށްވާ އަންދްރޭ ގްރެމީކޯގެ ލަފާގެ މަތިން، ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމަށް ގޮރްބަޗޯވް އައްޔަންކުރުމަށް ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ ސެންޓްރަލް ކޮމިޓީން ނިންމި އެވެ. އެއާއެކު މާޗް 11، 1985 ގައި ކޮމިޔުނިސްޓް ޕާޓީގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމަށް އައްޔަންކުރުމާ އެކު، ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ އަށް ވަނަ ލީޑަރުގެ ގޮތުގައި ގޮރްބަޗޯވް ހަމަޖެހިގެން ދިޔަ އެވެ.
ވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަތުމާ އެކު ގޮރްބަޗޯވް ފާހަގަކުރެވުނީ، ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ކުރީގެ ވެރިންނާ މުޅިން ތަފާތު ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އަބުއިކަމުގެ ތެރޭގައި އުޅުއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، މަގުމަތިން ދަތުރުކުރައްވާ އިރު ވެސް، ކާރުކޮޅު ފާބައިވަޑައިގެން އާންމުންނާ ބައްދަލުކުރެއްވުމާއި، ރަތް މައިދާނުގެ އޮންނަ ހަފުލާތަކުގައި އޭނާގެ ފޮޓޯ ހަރުކުރުން މަނާކުރުން ފަދަ އާ ކަންތައް ފެންނަން ފެށުމުން، އާންމުންގެ މެދުގައި އޭނާގެ މަގުބޫލުކަން އިތުރުވި އެވެ.
އަދި ޕޮލިޓްބިއުރޯގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވެސް، އެއްވެސް ފޮރުވުމެއް ނެތި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވައި، ސަރުކާރުގެ އެތެރެ އިސްލާހް ކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓެވި އެވެ. އެކި މުނާސަބާތަކުގައި ގޮރްބަޗޯވް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުތަކާއި، ސިޔާސީ ނިންމެވުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ހުޅަނގުން ގޮރްބަޗޯވް ސިފަކުރީ، އިސްލާހަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާ މެދުމިނުގެ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅުއްވާ އަދި ހުޅަނގަށް ނުރައްކާ ކުޑަ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
ކުރީގެ ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ރައީސްގެ މަގާމު ގޮރްބަޗޯވް ފުރުއްވީ މާޗް 15، 1990 ން ޑިސެމްބަރު 25، 1991 އަށެވެ.